ทำไมเราถึงเป็นแฟนคลับ จิตวิทยาความชอบที่ไม่มีใครบอก

ทำไมเราถึงเป็นแฟนคลับทั้งที่อาจไม่เคยเห็นตัวจริง คำตอบอยู่ในจิตวิทยาไม่กี่ข้อ ความใกล้ชิดและความคุ้นเคย ตัวตนในฝัน และสารโดปามีนที่หลั่งทุกครั้งที่ได้ฟังเพลงหรือดูเอ็มวี สามอย่างนี้ทำงานพร้อมกันจนความชอบกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต

มายเป็นแฟนวง Girl's Generation ตั้งแต่เด็ก วงนี้เดบิวต์ 9 คน ปีนี้เข้าปีที่ 19 แล้ว เพลง Into The New World ตอนเปิดตัวยังไม่ดังมาก เพราะการแข่งขันสูงและวงผู้หญิง 9 คนถือว่าเยอะในตอนนั้น ก่อนจะกลายเป็นเกิร์ลกรุ๊ปแห่งชาติ

ทำไมเราถึงชอบคนที่เห็นบ่อย ๆ

มีทฤษฎีทางจิตวิทยาว่า ยิ่งเราเห็นอะไรบ่อย ๆ เรายิ่งมีแนวโน้มจะชอบสิ่งนั้น และไม่จำเป็นต้องตั้งใจดูด้วยซ้ำ สมัยก่อนการจะดูเอ็มวีเกาหลีสักครั้งต้องเปิดช่องเคเบิลหรือไปร้านเน็ต มายได้เห็นบ่อยจากสภาพแวดล้อมวัยรุ่นที่มีคนชอบคล้ายกัน

ถ้ายังนึกภาพไม่ออก ลองนึกถึงตอนแอบชอบใครสักคนในวัยเรียน เราจะเจอเขาที่โรงอาหารทุกวัน ทั้งที่มีคนเยอะ แต่เราเลือกโฟกัสแค่คนเดียว นี่คือความใกล้ชิดที่ทำหน้าที่เงียบ ๆ

ศิลปินคือภาพที่เราอยากเป็นจริงหรือ

บางครั้งเราไม่ได้ชอบเพราะเขาเก่งหรือหน้าตาดีอย่างเดียว แต่เพราะเขาแสดงออกในสิ่งที่เราแสดงออกไม่ได้ หรือเป็นในสิ่งที่เราอยากเป็น สิ่งนี้มีชื่อว่า Ideal Self หรือตัวตนในฝันของเรา

พอได้ติดตามหรือเชียร์เขา เราจะรู้สึกเหมือนได้มีส่วนร่วมและมีคุณค่าไปกับสิ่งนั้นด้วย มายเล่าว่ามีเพื่อนที่ชอบ Exo มาก แล้วเอาความชอบนั้นมาเป็นแรงบันดาลใจเรียนภาษาเกาหลี

หรือใครที่อ่าน Harry Potter แล้วกลายเป็นคนเก่งอังกฤษ ความชอบแบบนี้หล่อหลอมให้เราเป็นเราอย่างทุกวันนี้ได้จริง ๆ

สมองเสพติดความสุขจากศิลปินยังไง

ทุกครั้งที่ดูศิลปินที่ชอบ ฟังเพลง หรือดูเอ็มวี สมองจะหลั่งโดปามีนซึ่งเป็นสารแห่งความสุขและความพึงพอใจ ทำให้เรากลับมาเสพซ้ำ ๆ วนไปเรื่อย ๆ

ศิลปินยังเป็นพื้นที่ปลอดภัยให้เราออกจากโลกความเป็นจริงสักพัก ได้กลับมาโฟกัสกับปัจจุบันและสิ่งที่ชอบ มายบอกว่าสิ่งนี้แหละอบอุ่นเราในวันที่โลกใจร้ายได้

สิ่งนี้แหละมันสามารถอบอ้อมเราในวันที่โลกมันใจร้ายได้

แฟนดอม แฟนคลับ ติ่ง ต่างกันตรงไหน

แฟนดอมคือระบบนิเวศทั้งหมดของคนที่ชอบสิ่งเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นศิลปิน การ์ตูน หรือนักกีฬา อย่างมายชอบ Girl's Generation ก็เป็นส่วนหนึ่งของแฟนดอมชื่อ โซวอน

ถ้าแฟนดอมคือป่าทั้งผืน แฟนคลับคือหมู่บ้านในป่านั้น เป็นส่วนหนึ่งของแฟนดอมนั่นเอง ส่วนติ่งเป็นคำไทยที่พูดถึงระดับความรู้สึกของบุคคล ไม่ใช่กลุ่ม บางคนไม่ชอบคำนี้เพราะถูกมองในแง่ลบ

ทั้งสามคำมีหัวใจเดียวกันคือความรัก ความหลงใหล และการซัพพอร์ตคนที่เรารัก ไม่ว่าจะปั่นยอดวิว ซื้อหนังสือ หรือซื้อตั๋วไปดู

แฟนคลับทำร้ายศิลปินได้ยังไง

Black Ocean ในปี 2009 ที่ Dream Concert คนดูนัดกันปิดแท่งไฟช่วง Girl's Generation แสดง เกิดจากข่าวเท็จที่โจมตีวงจนกลายเป็นความเกลียดชังรุนแรง สิ่งนี้ทำร้ายคนที่เรารักมากที่สุด และคนที่ทำไม่ใช่แค่คนที่ไม่ชอบ แต่คนที่ชอบก็ทำได้เหมือนกัน

ต่อมาคือคาวเดท ทุกครั้งที่ศิลปินมีข่าวความรัก บางส่วนของแฟนคลับโกรธถึงขั้นเกลียด แต่ถ้าหยุดคิดสักนิด ศิลปินก็เป็นมนุษย์ที่มีความรู้สึกและมีสิทธิ์มีชีวิตส่วนตัว การชอบเขาไม่ได้แปลว่าเราเป็นเจ้าของเขา

ซาแซงคือการตามไปถึงที่พัก แอบถ่ายรูป ปล่อยตารางบิน หรือเข้าไปในพื้นที่ส่วนตัว มีข่าวซาแซงเข้าไปแอบในตู้เสื้อผ้าของศิลปินด้วยซ้ำ นี่คือการละเมิดความเป็นส่วนตัวและเป็นอาชญากรรมได้เลย

สุดท้ายคือการปล่อยข่าวเท็จ ข่าวลบแพร่เร็วกว่าข่าวจริงเสมอ และทำลายภาพลักษณ์ได้อย่างถาวร ศิลปินหลายคนรับไม่ไหวจนต้องพักหรือถอนตัว

จะรู้ได้ยังไงว่าชอบเกินขอบเขตไปแล้ว

มายมีสองคำถามให้ถามตัวเอง ข้อแรก สิ่งที่ทำอยู่ดีต่อตัวเราไหม ทั้งเรื่องเวลา เงิน และสุขภาพ โดยเฉพาะสุขภาพจิต ถ้ามันกัดกินชีวิตประจำวันและสร้างความทุกข์มากกว่าความสุข นั่นอาจไม่พอดีแล้ว

ข้อสอง ถ้าศิลปินรู้ว่าเราทำแบบนี้ เขาจะรู้สึกยังไง หรือถ้าเราโดนทำแบบนั้น เราจะรู้สึกยังไง การชอบที่ดีที่สุดคือการชอบที่ทำให้ทั้งสองฝ่ายมีพื้นที่ของตัวเอง

ความชอบทำให้ชีวิตมีความหมายได้จริงไหม

มนุษย์ต้องการสิ่งที่ทำให้รู้สึกว่าชีวิตมีความหมาย และบางครั้งความหมายนั้นก็หายาก บางทีเราเจอแล้วแต่ก็หลงทางอีก แต่การได้เป็นแฟนคลับสิ่งใดสิ่งหนึ่งก็เป็นความหมายชีวิตให้เราได้

เวลามีคนถามในไลฟ์ว่าหากไม่มีแพชชั่นในชีวิต รู้สึกเหนื่อย หาความหมายไม่เจอ มายจะถามกลับว่า แล้วถ้าได้ชอบอะไรบางอย่าง ได้รอฟังเพลงอะไรบางเพลง สิ่งนั้นจะทำให้เราอยากมีชีวิตต่อไปหรือเปล่า

ความหมายชีวิตไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องใหญ่ อาจเป็นเป้าหมายเล็ก ๆ ในแต่ละวัน เช่น ชอบร้านอาหารแถวบ้าน สิ่งนั้นทำให้มีความสุขก็พอ การชอบศิลปินให้มากกว่าความบันเทิง มันให้ความหวัง แรงใจ และความรู้สึกว่าชีวิตมีสิ่งที่ตั้งตารอ

บทความนี้เรียบเรียงจากรายการ Passion Love Ep.2 ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ หากต้องการความช่วยเหลือด้านสุขภาพจิต โทร 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง