นอนดึกเพื่อแก้แค้น ทำไมเรายอมอดนอนเพื่อทวงเวลาของตัวเองคืน

งานเสร็จตอนตีหนึ่ง ร่างกายบอกว่าให้นอนเถอะ แต่ใจบอกว่ายัง ขอเวลาของฉันก่อนสักหน่อย แล้วก็ไถโทรศัพท์ต่ออีกชั่วโมงทั้งที่รู้ว่าพรุ่งนี้จะพัง

พฤติกรรมนี้มีชื่อเรียกว่าการนอนดึกเพื่อแก้แค้น และสิ่งที่เราแก้แค้นไม่ใช่ใครเลย คือเวลาของตัวเองที่หายไปทั้งวัน

นอนดึกเพื่อแก้แค้นคืออะไร

คือการเลื่อนเวลานอนออกไปทั้งที่รู้ว่าควรนอนแล้ว เพื่อจะได้มีเวลาทำสิ่งที่เป็นของตัวเอง ไม่ใช่เพราะขี้เกียจ และไม่ใช่เพราะนอนไม่หลับ แต่เพราะกลางวันทั้งวันไม่มีช่วงไหนเลยที่รู้สึกว่าได้ใช้ชีวิตของตัวเอง

ชื่อนี้มาจากคำจีนที่พูดถึงการอดนอนแบบแก้แค้น ซึ่งสะท้อนวัฒนธรรมการทำงานหนักในจีนที่แทบไม่มีสมดุลชีวิต

ทำไมถึงเรียกว่าแก้แค้น

เพราะมันคือการโต้ตอบกับเวลาที่ถูกพรากไป คนที่ควบคุมตารางชีวิตตัวเองไม่ได้ในตอนกลางวัน จะรู้สึกว่าช่วงเวลาเดียวที่มีอิสระจริงคือตอนดึก การไม่ยอมนอนจึงไม่ใช่ความขี้เกียจ แต่เป็นการทวงคืนบางอย่าง

ในจีนมีคำเรียกวัฒนธรรมทำงานแบบ 996 คือเข้างานเก้าโมงเช้า เลิกสามทุ่ม หกวันต่อสัปดาห์ ลองนึกภาพว่ากว่าจะถึงบ้าน กว่าจะกินข้าว กว่าจะได้ล้มตัวลงนอน แทบไม่เหลือเวลาของตัวเองเลยสักนาที

เราไม่ได้แก้แค้นใคร เราแก้แค้นเวลาของตัวเราเอง และคนที่รับผลก็คือตัวเราเอง

ใครคือกลุ่มเสี่ยง

• คน Gen Y และ Gen Z ที่โตมากับข้อมูลที่ไหลเร็วตลอดเวลา และรู้สึกว่าต้องตามให้ทัน
• คนทำงานที่ตารางแน่นจนไม่มีช่วงพักจริงในเวลากลางวัน
• คนทำงานคอนเทนต์และงานที่ต้องอยู่กับโซเชียลตลอดวันจนแยกไม่ออกว่าอันไหนงานอันไหนชีวิต
• นักเรียนนักศึกษาที่เรียนยาวทั้งวันและได้จับโทรศัพท์จริงๆ ตอนกลางคืน
• คนที่ทั้งวันต้องใช้พลังไปกับการเอาใจคนอื่นหรือทำตามความคาดหวัง เหลือความเป็นตัวเองแค่ตอนอยู่กับหน้าจอ

ราคาที่ต้องจ่าย

ผลกระทบไม่ได้ไปตกกับใครเลยนอกจากตัวเอง ตั้งแต่ขอบตา น้ำหนัก สุขภาพโดยรวม ไปจนถึงวันรุ่งขึ้นที่ยิ่งไม่มีแรงควบคุมชีวิตตัวเอง แล้ววนกลับมานอนดึกเพื่อทวงเวลาอีกครั้ง กลายเป็นวงจรที่ยิ่งหมุนยิ่งเหนื่อย

ทางออกไม่ใช่การบังคับตัวเองให้นอนเร็ว

ถ้าต้นเหตุคือการไม่มีเวลาของตัวเองเลยในกลางวัน การสั่งตัวเองว่าห้ามเล่นโทรศัพท์หลังห้าทุ่มจะไม่ได้ผล เพราะความต้องการที่แท้จริงยังไม่ถูกตอบ

• หาเวลาของตัวเองคืนมาในตอนกลางวันให้ได้บ้าง แม้จะเป็นสิบห้านาทีตอนพักเที่ยงที่ไม่แตะงาน
• เปลี่ยนจากไถฟีดยาวๆ เป็นสิ่งที่รู้สึกว่าได้เป็นเจ้าของเวลาจริง เช่นอ่านอะไรสั้นๆ หรือฟังเพลงที่ชอบโดยไม่ทำอย่างอื่นไปด้วย
• ตั้งเวลาตื่นให้คงที่ก่อนตั้งเวลานอน เพราะนาฬิกาชีวภาพเริ่มจากตอนตื่น
• ถ้าเป็นทุกคืนจนกระทบการทำงานและอารมณ์ ลองคุยกับนักจิตวิทยาเรื่องการจัดสมดุลชีวิต ไม่ใช่แค่เรื่องการนอน

ฟังฉบับเต็มจากรายการ

ในคลิปมีการแชร์ประสบการณ์ตรงของคนทำงานที่ยอมรับว่าเป็นแทบทุกคืน และคุยกันต่อว่าทำไมวัยทำงานถึงรู้สึกว่าไม่ได้เป็นเจ้าของเวลาตัวเองเลย

บทความนี้เขียนจากรายการ Learn and Share ของ Alljit เพื่อทำความเข้าใจพฤติกรรม ไม่ใช่การวินิจฉัย ถ้าการนอนกำลังพังจนกระทบชีวิตประจำวันต่อเนื่อง ควรปรึกษาแพทย์หรือนักจิตวิทยา