อารมณ์โกรธง่าย หงุดหงิดง่าย คิดลบ จัดการได้จริงหรือแค่ต้องทน

อารมณ์โกรธ หงุดหงิดง่าย หรือคิดลบ ควบคุมได้ไหม คำตอบสั้นคือได้ แต่ไม่ใช่การกดทับไว้แล้วบอกว่าฉันไม่โกรธ ความฉลาดทางอารมณ์คือการที่เรารู้ทันว่าตอนนี้เกิดอะไรขึ้นกับตัวเอง แล้วเลือกวิธีตอบสนองอย่างเหมาะสม

อังคณาคุยกับพี่อีฟในตอนนี้ และยกตัวอย่างง่ายมาก ถ้าลูกน้องพูดแล้วเราหงุดหงิด เราไม่จำเป็นต้องโพ่งออกไปตอนนั้น แต่กลับมาจัดการตัวเองก่อน แล้วค่อยกลับไปคุยใหม่ด้วยอารมณ์ที่เย็นลง

คนเรียนเก่งแปลว่าจัดการอารมณ์เก่งด้วยหรือเปล่า

ไม่เลย พี่อีฟเล่าว่าหลายคนที่เรียนเก่ง สอบได้ที่หนึ่งตลอด ประสบความสำเร็จในงาน กลับเป็นคนที่เครียดง่าย กังวลง่าย กดดันตัวเองให้ทุกอย่างต้องเพอร์เฟกต์

ความฉลาดทางสติปัญญากับความฉลาดทางอารมณ์เป็นคนละเรื่อง คนละเส้นทาง บางคนคิดวิเคราะห์เก่งแต่กลับระเบิดอารมณ์ใส่คนรอบตัวแบบไม่ทันตั้งตัว

อารมณ์ขึ้นลงเดี๋ยวดีเดี๋ยวร้ายคือไบโพลาร์ไหม

หลายคนได้ยินคำว่าไบโพลาร์แล้วนึกถึงคนที่อารมณ์เปลี่ยนไปมาในวันเดียว พี่อีฟอธิบายว่าไบโพลาร์มีช่วงเวลาของแต่ละเฟสชัดเจน เช่น ช่วงเมเนียที่คิดไม่หยุด ทำอะไรไม่หยุด ซื้อของบ่อย อาจกินเวลา 2-4 สัปดาห์ หรือบางคนเป็นเดือน

ไม่ใช่สลับกันไปมาในหนึ่งวัน

สิ่งที่เราเห็นว่าอารมณ์เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้ายส่วนใหญ่คือคนที่ถูกกระตุ้นง่าย ระเบิดเร็ว ไม่ใช่โรค

มันไม่ได้เกิดขึ้นแบบวันหนึ่งเกิดทุกอารมณ์อย่างนี้ไม่น่าจะเป็นโรค

ทำไมเราถึงเก็บความหงุดหงิดไว้จนวันหนึ่งระเบิด

พี่อีฟเปรียบเทียบว่าการปล่อยอารมณ์ไว้เฉยๆ มันเหมือนตะกอนหินที่ค่อยๆ ตกตะกอนลงเรื่อยๆ วันหนึ่งก็พร้อมจะประทุออกมาโดยที่เราไม่ทันตั้งตัว

อีกภาพที่ชัดคือตอนขับรถแล้วเจอคนขับไม่น่ารัก เราโกรธจนมือสั่น ใจสั่น คนที่รู้ทันจะบอกตัวเองว่าเดี๋ยวก็ผ่านไป เขาเป็นใครก็ไม่รู้ ส่วนคนที่ไม่รู้ทันจะลงไปด่า ลงไปมีเรื่องทันที

เริ่มฝึกความฉลาดทางอารมณ์จากตรงไหน

เริ่มจากการตระหนักรู้ต่อตัวเองก่อน ระบุให้ได้ว่าตอนนี้ฉันกำลังสุข กำลังทุกข์ กำลังเครียด หลายคนหลีกเลี่ยงการเรียกชื่ออารมณ์ตัวเอง เพราะคิดว่าเดี๋ยวมันก็หายไป

พี่อีฟเล่าว่าตัวเองเลือกใช้วิธีเปลี่ยนมุมมอง เช่น คิดว่าคนที่ขับรถแบบนั้นอาจรีบไปหาลูกหรือเมียที่กำลังจะคลอด วิธีนี้ทำให้ใจเย็นลงได้ และยอมรับว่าตัวเองไม่พอใจโดยไม่ต้องไปปะทะ

อีกวิธีที่ใช้ได้กับทุกวัยคือหายใจเข้าลึกๆ แล้วนับหนึ่ง หายใจออกนับสอง ทำไปเรื่อยๆ จนรู้สึกว่าเย็นลง

ลองเลือกให้ตัวเองซิว่า ระหว่างหนึ่งไปต่อยหน้าเพื่อนกับสองทำอย่างอื่นได้อีกไหม

รู้ทันตัวเองแล้ว แต่ยังอยากด่ากลับทำยังไง

พอตระหนักได้แล้วว่ากำลังหงุดหงิด สิ่งต่อไปคือเลือกวิธีจัดการที่ไม่ทำร้ายความสัมพันธ์ เช่น อยากสวนกลับแต่หยุดไว้ก่อน แล้วบอกว่าเราขอเวลาหรือเว้นระยะก่อน

พี่อีฟย้ำว่าการเงียบไม่ใช่คำตอบเสมอไป ถ้าเงียบแล้วปล่อยค้างไว้เรื่อยๆ มันก็ไม่ได้แก้ปัญหา การกลับมาคุยกันใหม่ด้วยอารมณ์ที่นิ่งขึ้นต่างหากคือจุดเริ่มต้นของการควบคุมตัวเอง

สอนลูกให้ฉลาดทางอารมณ์ได้ไหม

ได้ แต่ไม่ใช่ด้วยการบอกให้ลูกรู้จักอารมณ์ตัวเอง ผู้ปกครองต้องเป็นโมเดลก่อน พี่อีฟยกตัวอย่างว่า ถ้าลูกทำแก้วแตกแล้วแม่โมโหมาก แทนที่จะระบายออกทันที แม่ควรหยุดกับตัวเอง จัดการอารมณ์ตัวเองก่อน

แล้วค่อยลงไปหาลูกเพื่อชวนกันเก็บ เด็กจะเรียนรู้ว่าอารมณ์จัดการได้ ไม่ใช่ถูกใช้เป็นอาวุธใส่กัน

บทความนี้เรียบเรียงจากคลิป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาโรค หากกังวลเรื่องสุขภาพจิต โทร 1323 สายด่วนสุขภาพจิต ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง