คนเห็นแก่ตัว ทำไมเขาถึงเป็นแบบนี้ ไข 2 สาเหตุหลัก
คนเห็นแก่ตัวไม่ได้มีแบบเดียว และบางครั้งเราก็เห็นแก่ตัวโดยไม่รู้ตัว คลิปนี้ชวนมองว่าอะไรทำให้คนเป็นแบบนี้ แล้วเราแก้ได้แค่ไหน
ทีม Alljitจากรายการ อ่าน 5 นาที
คำว่าเห็นแก่ตัวไม่มีนิยามตายตัว มายในคลิปเล่าว่าลองหาความหมายจากหลายแหล่งแล้วก็ไม่เจอคำตอบที่ชัดเจน จึงสรุปว่ามันน่าจะเป็นการรับรู้ของเราต่อการกระทำของคนอื่น หรือการที่คนอื่นมามองการกระทำของเราแล้วตีตราว่าเห็นแก่ตัว
พี่เจนเสริมว่าคนที่ทำอะไรตามใจตัวเองโดยไม่คิดว่ามันกระทบใครหรือทำได้ไหม คือคนที่เอาตัวเองเป็นศูนย์กลาง แต่ความเห็นแก่ตัวก็ไม่ได้มีลักษณะเหมือนกันเสมอไป และการเอาแต่ใจตัวเองก็ไม่เท่ากับเห็นแก่ตัวเสมอด้วย
แล้วอะไรทำให้คนเราเห็นแก่ตัว
มายไปหาข้อมูลมาเจอสองสาเหตุ อย่างแรกคือการเลี้ยงดู ซึ่งถูกพูดถึงเกือบทุกคลิปว่าเป็นสาเหตุหลักของการปลูกฝังนิสัยเห็นแก่ตัว การตามใจลูกมากเกินไปทำให้ลูกรู้สึกว่าตัวเองเป็นจุดศูนย์กลาง
พอโตเป็นผู้ใหญ่ก็อาจขาดการเคารพคนอื่นหรือความเห็นอกเห็นใจคนอื่นไปด้วย อย่างที่สองคือสัญชาตญาณเอาตัวรอดของมนุษย์ เมื่อเรากลัว เราจะมีเกราะป้องกันความกลัวนั้น บางครั้งก็เลือกใช้ความเห็นแก่ตัวมาปกป้องตัวเอง
บางเรื่องก็ต้องเห็นแก่ตัว เพราะว่ามันคือการเอาตัวรอด
เห็นแก่ตัวกับรักตัวเองต่างกันยังไง
พี่เจนบอกว่าคำตอบเดียวที่หาได้คือจากตัวเอง ถ้าเรานั่งคุยกับตัวเองจริง ๆ แล้วบางเรื่องที่เราทำจนเคยชินเพื่อความสะดวกของตัวเองโดยกระทบคนอื่น มันก็คือการเห็นแก่ตัวที่รักตัวเอง
ยกตัวอย่างง่าย ๆ อย่างการทิ้งแก้วแตกที่เราเก็บใส่ถังขยะเลยเพราะไม่อยากแพ็กหลายถุง เราอาจไม่ได้นึกถึงคนที่ต้องมาเก็บขยะต่อ แต่ในมุมหนึ่งมันคือความสบายของตัวเอง
เห็นแก่ตัวแบบไหนที่ควรทำ
พี่เจนหยิบข้อมูลจาก Mission To The Moon มาสี่ช่วงเวลาที่เราควรเห็นแก่ตัวได้โดยไม่ต้องรู้สึกผิด อย่างแรกคือเวลาที่เราอยากอยู่คนเดียวหรือทำตามใจตัวเอง
ถ้าเพื่อนชวนออกไปข้างนอกแล้วเราไม่อยากไปเพราะอยากอยู่กับตัวเอง ไม่ต้องรู้สึกผิด คนที่รู้จักเราจริงจะไม่ตัดสิน และการไปทั้งที่ไม่อยากไปก็ทำให้ทั้งเราและเพื่อนไม่มีความสุข
ช่วงที่สองคือเวลาที่ต้องพาตัวเองออกมาจากความสัมพันธ์ ทั้งงาน เพื่อน หรือแฟน หลายคนกลัวว่าออกมาแล้วจะทำร้ายคนอื่น แต่ถ้าอยู่ต่อแล้วเรารู้สึกไม่ดี มันก็ไม่ดีกับทุกฝ่าย
ช่วงที่สามคือเมื่อเราให้มากกว่ารับ ความสัมพันธ์ที่ดีต้องเป็นทั้งผู้ให้และผู้รับ ลองสังเกตว่าตอนนี้เราอยู่ในความสัมพันธ์ที่สมดุลไหม หรือเราให้ไปแล้วมานั่งรอว่าอีกฝ่ายจะตอบแทนอะไร
พี่เจนยกตัวอย่างการทำอาหารให้แฟน ถ้าแฟนชมว่าน่าอร่อยก็รู้สึกอยากทำต่อ แต่ถ้าไม่ชมเลยก็เหนื่อย ความต่างอยู่ที่ความคาดหวังของเราเอง ไม่ใช่ว่าอีกฝ่ายเห็นแก่ตัว
แก้ความเห็นแก่ตัวได้ไหม
พี่เจนบอกว่าแก้ได้แต่มันยาก เพราะถ้าโตมาโดยละเลยความรู้สึกคนรอบข้างมาตลอด มันจะติดเป็นนิสัย อย่างการแยกขยะที่ทำมาตั้งแต่เด็กก็ง่าย แต่ถ้าไม่เคยทำเลยแล้วเพิ่งมาเริ่มก็ยุ่งยาก
จุดเริ่มต้นคือให้คิดก่อนทำว่าสิ่งที่เรากำลังจะทำมันผิดกฎหมายไหม ผิดบรรทัดฐานของสังคมไหม การจอดรถบนขาวแดงเพราะร้านก๋วยเตี๋ยวอยู่ตรงนี้ ก็เป็นตัวอย่างที่ชัด
การคิดถึงคนอื่นแม้ในเรื่องเล็ก ๆ ทำให้เราอยู่ร่วมกับคนอื่นได้ง่ายขึ้น แล้วก็ลดการเห็นแก่ตัวลงไปเรื่อย ๆ เพราะเราจะเริ่มคิดถึงผลกระทบต่อคนรอบข้างก่อนจะทำอะไร
เห็นแก่ตัวแบบดีเป็นไปได้ไหม
ตอนท้ายคลิป มายเล่าว่าไปเจอประโยคของนักร้องคนหนึ่งที่นิยามตัวเองว่าเป็นคนเห็นแก่ตัว แต่เธอมองว่ามันเป็นการเห็นแก่ตัวในแง่ดี
การทำให้ตัวเองมีความสุขก่อน ถ้าเรามีความสุขแล้วก็จะเผื่อแผ่ความสุขไปถึงคนอื่นได้ แต่ความสุขนั้นต้องไม่ไปรบกวนหรือทำร้ายคนอื่น
ทั้งสองคนปิดท้ายว่าสิ่งที่พูดในคลิปนี้เป็นแค่ความคิดเห็นส่วนตัวจากมุมมองของเขา อาจไม่เหมือนกับที่คนอื่นเจอ เพราะคำว่าเห็นแก่ตัวของแต่ละคนไม่เท่ากันอยู่แล้ว
บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ หากใครรู้สึกว่าตัวเองหรือคนรอบข้างมีปัญหาสุขภาพจิตจนกระทบชีวิตประจำวัน สามารถโทรปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง
ทีม Alljit
บทความนี้เรียบเรียงจากรายการของ Alljit ที่พูดคุยกับนักจิตวิทยา จิตแพทย์ และคนที่เคยผ่านเรื่องนั้นมาก่อน เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการดูแลใจ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรักษาเฉพาะราย
