ทำไมฟังเพลงแล้วรู้สึกดีขึ้น จิตวิทยาเพลงกับอารมณ์

เคยไหมที่เปิดเพลงเศร้าแล้วกลับรู้สึกดีขึ้น เรื่องนี้มีคำอธิบายทางจิตวิทยา ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ

คุณวันเฉลิม พูดคุยกับเจนในรายการ Alljit Podcast ว่า เพลงไม่ได้ส่งผลกับทุกคนเท่ากัน การรับรู้และตีความเพลงของแต่ละคนแตกต่างกัน เพราะเพลงเป็นผลงานศิลปะที่ถูกสร้างจากจินตนาการและประสบการณ์

เวลาฟังเพลงที่ตรงกับเรื่องราวของตัวเอง เรามักรู้สึกว่ามีคนเข้าใจ หรือมีคนพูดในสิ่งที่เรารู้สึกอยู่ข้างในออกมาแทน

ทำไมเพลงเศร้าถึงทำให้รู้สึกดีขึ้น

คุณวันเฉลิมอธิบายว่า เพลงเศร้าไม่ใช่เรื่องลบ แต่เป็นผลงานสร้างสรรค์ที่อาจตรงกับจริตเรา เมื่อฟังแล้วเหมือนมีคนอยู่ข้าง ๆ เพราะเพลงคือการเล่าเรื่องผ่านเสียง

เจนเสริมว่า เพลงเศร้าที่ตรงกับความรู้สึกทำให้เหมือนชีวิตเราเป็นแบบนั้น และเพลงยังแต่งออกมาแบบนี้ได้

เพลงมันคือการเล่าเรื่อง มันคือการเปล่งเสียงออกมา มันเหมือนมีคนพูดในสิ่งที่เรารู้สึกอยู่ข้างในออกมาแทนตัวเรา

ทำไมแต่ละคนรู้สึกกับเพลงไม่เหมือนกัน

เพราะการฟังเพลงมีการตีความอัตโนมัติจากประสบการณ์ของแต่ละคน เพลงเดียวกันจึงให้ความรู้สึกต่างกัน

คุณวันเฉลิมยกตัวอย่างรายการประกวดร้องเพลง ที่บางคนบอกว่าร้องโดนใจ แต่เราอาจไม่รู้สึก หรือในทางกลับกัน

เพลงช่วยให้เข้าใจตัวเองได้อย่างไร

คุณวันเฉลิมเล่าเคสคนไข้ที่ชอบเพลง ถ้าเธอรักฉันจริง มาก ๆ เขาบอกว่าชีวิตไม่ต่างจากท่อนฮุกในเพลงนั้น

เขาคบกับผู้หญิงคนหนึ่งเพราะไม่อยากทำให้เธอเสียใจ แต่ตัวเองไม่มีความสุข เขาตอบตัวเองได้ผ่านเพลงว่า ถ้ารักกันจริงควรปล่อยเขาไป

อีกเคสชอบเพลงรักแรก และยังจำรักแรกได้ฝังใจ เขาบอกว่าฟังเพลงนี้แล้วรู้สึกว่าไม่ได้อยู่คนเดียว

ความรู้สึกที่ผุดขึ้นตอนฟังเพลง จริงแค่ไหน

คุณวันเฉลิมตอบว่ามีทั้งจริงและกึ่งจริง กึ่งไม่จริง บางครั้งความรู้สึกที่ผุดขึ้นอาจเป็นปมที่ถูกบิดเบือนมาเรื่อย ๆ

เขาเปรียบปมจิตใจเหมือนเชือกพันกันยุ่งเหยิง การดึงความรู้สึกที่แท้จริงออกมาอาจเจ็บปวด จึงถูกบิดเป็นความโกรธหรือโทษตัวเอง

เพลงที่ทัชใจอาจเป็น ยิ่งรู้ยิ่งไม่เข้าใจ ของ Bodyslam เมื่อย้อนกลับไปดู จะเห็นว่าความรู้สึกซับซ้อนกว่าที่คิด

บางครั้งความรู้สึกที่เราสัมผัสได้อาจจริงแค่ 10% แต่ 10% นั้นก็จริงมาก และเพลงช่วยเชื่อมกับส่วนนั้น

ถ้าฟังเพลงแล้วไม่รู้สึกอะไรเลย ผิดปกติไหม

ไม่ผิดปกติ คุณวันเฉลิมบอกว่าอาจเป็นเพราะไม่มีอะไรเชื่อมโยงกับเพลงนั้น หรือมีเหตุการณ์บางอย่างที่ปิดกั้น

คนที่ไม่สามารถเชื่อมกับอารมณ์ตัวเองได้ มักต้องดึงตัวช่วยอื่นมาเป็นสะพานเพื่อให้แสดงอารมณ์ออกไปได้

อีกกลุ่มคือคนที่เก็บกดทางอารมณ์สูง พวกเขาจะตัดขาดจากความรู้สึกได้ง่าย

ถ้าฟังเพลงแล้วอินจนจมไปกับมัน ทำอย่างไรดี

ก่อนจัดการอะไร ให้ถามตัวเองว่าทำไมความรู้สึกถึงทะลักออกมามากขนาดนี้ ข้างในกำลังเป็นอะไรอยู่

คุณวันเฉลิมแนะนำให้ลองคุยกับตัวเอง โดยใช้วิธีเขียนบันทึกด้วยดินสอ เขาเคยให้คนไข้เขียนโดยใช้ชื่อเล่นแทนตัวเอง

เช่น เขียนว่า A พูดว่า... อภิษฐ์พูดว่า... เขียนไปเรื่อย ๆ จนรู้สึกโล่งและนอนหลับได้

น้ำหนักมือที่กดดินสอจะบอกภาวะอารมณ์ ถ้าหนักเส้นจะเข้ม ถ้าเบาเส้นจะบาง ช่วยให้เห็นความรู้สึกชัดขึ้น

ถ้าโดนสึนามิทางอารมณ์ ให้หยุดพัก ถอยออกมา สื่อสารกับตัวเอง และค่อย ๆ เชื่อมต่อกับตัวเองใหม่

สุดท้ายแล้ว จะไม่มีใครคุยกับคุณได้เท่าตัวคุณเอง และถ้ามีคนที่คุยได้จริง ก็ให้ลองทดสอบดูว่ามันใช่ไหม

บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ หากคุณต้องการความช่วยเหลือ สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง