วุฒิภาวะ ความคิด ฐานะ เราจะเคารพคนแบบไหน

หลายคนแยกไม่ออกระหว่างการไหว้กับการเคารพจริงๆ เราอาจยกมือไหว้ใครคนหนึ่งเพราะจำเป็น แต่ข้างในไม่ได้นับถือเขาเลย ในทางกลับกัน มีเด็กอายุ 17-18 ที่คิดเป็นผู้ใหญ่ และมีผู้ใหญ่ที่โตมากแล้วแต่คิดสวนทาง

มิ้น พียดา กับพี่เจน ชวนคุยกันใน ออลล์จิต Podcast ว่าอะไรทำให้เรารู้สึกว่าคนคนหนึ่งน่าเคารพ คำตอบไม่ได้อยู่ที่ฐานะ ยศ หรือชื่อเสียง แต่อยู่ที่วุฒิภาวะทางอารมณ์และความคิดข้างใน

คนแบบไหนที่เราอยากเคารพ

พี่เจนเล่าว่าเธอเคารพทุกคนในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง แต่มีบางคนที่ทำให้รู้สึกว่าน่าเคารพนับถือเป็นพิเศษ ความรู้สึกนั้นเกิดจากทัศนคติและความคิดของเขา

คนที่มีทัศนคติดีจะใช้เหตุผลกับความเป็นจริง ไม่โจมตีใคร ไม่นินทา ไม่ตัดสินคนอื่น และรับฟังความเห็นที่ต่างจากตัวเองได้

มิ้นเสริมว่าคนแบบนี้มีเสน่ห์มาก น่าคุยด้วย และเราจะอยากอยู่ใกล้ เพราะไม่เหมือนคนที่ทำตัว Toxic ซึ่งเราจะถอยออกมาเอง

คนที่มีทัศนคติที่ดีมันมีเสน่ห์มาก

การให้เกียรติคนอื่นสำคัญยังไง

พี่เจนมองว่าคนที่ให้เกียรติผู้อื่นจะดูน่าเคารพขึ้นทันที และเขาเองก็จะได้รับเกียรติกลับมา

ตรงกันข้ามกับบางคนที่มียศ มีเงิน หรือมีบรรดาศักดิ์ แต่มีอีโก้สูงจนไม่ให้เกียรติคนอื่น

พี่เจนยกตัวอย่างคนที่ปฏิบัติกับแม่บ้านหรือคนขายของไม่ดี ทั้งที่ทุกคนคือมนุษย์เท่ากัน พฤติกรรมแบบนี้ทำให้เรารู้สึกว่าเขาไม่น่าเคารพเลย

มารยาทกับการวางตัวช่วยได้จริงไหม

การวางตัว มารยาท และปฏิกิริยาต่อสถานการณ์ทำให้คนหนึ่งดูน่าเคารพขึ้นได้ พี่เจนบอกว่ามันไม่ได้ทำให้หน้าเสียน้อยลงด้วยซ้ำ

คนที่รู้จักใช้คำพูดให้ถูกกับสถานการณ์ และรู้ว่าควรพูดกับใครแบบไหน คือคนที่ดูน่าเคารพ

ส่วนคนที่วางตัวดีอยู่แล้วก็ยิ่งดูดีขึ้นไปอีก

วิจารณญาณวัดกันตอนไหน

พี่เจนพูดตรงๆ ว่าตอนเด็กเรายังขาดการคิดวิเคราะห์ แต่พอโตขึ้นต้องเริ่มมีวิจารณญาณ ไม่ใช่เชื่อทุกอย่างที่คนอื่นพูดโดยไม่หาข้อมูล

เธอเล่าว่าเคยเจอผู้ใหญ่ที่เชื่อข่าวอะไรก็เชื่อเลย ไม่ฟังอีกฝั่ง ไม่ดูเหตุผล และไม่ค่อยเปลี่ยนความคิด

แต่ถ้าใครแสดงทัศนคติด้วยเหตุและผล ต่อให้อายุน้อยกว่า ก็ทำให้เขาดูน่าเคารพขึ้นมาทันที

ยอมรับผิดทำไมถึงน่าชื่นชม

มิ้นบอกว่าคนที่กล้ายอมรับว่าตัวเองผิดคือคนที่เธอยกย่องมากที่สุด โดยเฉพาะคนที่รวย เก่ง หรือมียศแล้วยังพูดได้เต็มปากว่าฉันผิดเอง

เพราะคนส่วนใหญ่มีอีโก้ ยอมรับความผิดได้ยาก คนที่ทำได้จึงเป็นคนที่พัฒนาตัวเองไปเรื่อยๆ

ไม่แปลกที่คนเก่งจะเก่งขึ้น เพราะเขากล้าปรับแก้จุดที่พลาด

ไหว้กับเคารพต่างกันตรงไหน

มิ้นมองว่าการไหว้กับการเคารพเชื่อมโยงกัน แต่มีสองแบบ คือไหว้เพราะอยากเคารพจริงๆ กับไหว้เพราะความจำเป็น

ในอีกมุมหนึ่ง การไหว้ก็คือการทักทายแบบไทย เหมือนที่คนอเมริกันยกมือทักทาย คนญี่ปุ่นโค้งให้กัน คนอิตาลีชนแก้ม

พี่เจนยอมรับว่าไม่ต้องเคารพก็ไหว้กันได้ แต่คนไทยมักคิดว่าถ้าไม่ไหว้คือไม่เคารพ

มิ้นเล่าเรื่องเพื่อนที่ลืมไหว้อาจารย์สอนฟิสิกส์คนหนึ่ง อาจารย์ดุและแก่กว่ามาก เพื่อนเครียดเรื่องนี้เป็นเทอมเลย

ทำไมเรื่องแบบนี้ถึงกัดกินใจ

พี่เจนอธิบายว่าสังคมไทยมีประโยคอย่างเขาเรียนมาก่อน เขาโตกว่า เขามีประสบการณ์มากกว่า ทำให้หลายคนไม่กล้าเปลี่ยนแปลงอะไร

เรื่องนี้โยงกับอีโก้ของผู้ใหญ่เองด้วย พี่เจนยอมรับว่ามีผู้ใหญ่หลายคนเป็นแบบนี้และเราก็ทำอะไรไม่ได้

มิ้นเคยคิดว่าอยากโตไปเป็นผู้ใหญ่แบบไหน เธอเลยตั้งคำถามกลับมาที่ตัวเองว่าเราไม่ชอบพฤติกรรมนั้น แล้วเราเผลอเป็นแบบนั้นหรือเปล่า

พี่เจนทำแบบเดียวกัน เวลาเห็นคนแสดงกิริยาไม่ดี เธอจะเช็คตัวเองว่าหรือบางครั้งเราเองก็หลุดพฤติกรรมนั้นออกไป

วุฒิภาวะคืออะไรกันแน่

ในทางจิตวิทยา วุฒิภาวะคือความสามารถตอบสนองต่อสภาพแวดล้อมได้ถูกกาลเทศะ ยอมรับและรับผิดชอบในสิ่งที่ตัวเองเป็น รวมถึงมีเป้าหมายในชีวิต

วุฒิภาวะไม่เกี่ยวกับอายุ เด็กอายุ 17-18 บางคนคิดเป็นผู้ใหญ่ ขณะที่ผู้ใหญ่หลายคนคิดตรงกันข้าม

พี่เจนกับมิ้นพูดถึง IQ กับ EQ ที่เราคุ้นหูกันดี IQ คือความฉลาดทางปัญญา ส่วน EQ คือความฉลาดทางอารมณ์

วุฒิภาวะทางอารมณ์ต้องฝึก ไม่ได้เกิดขึ้นเอง องค์ประกอบแรกคือการรู้จักตัวเอง ประเมินจุดแข็งจุดอ่อน และเข้าใจคุณค่าที่ชี้นำการตัดสินใจของเรา

ข้อสองคือจัดการอารมณ์ตัวเองได้ ปรับอารมณ์ลบและบวกให้เข้ากับสถานการณ์ พี่เจนบอกว่าไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องฝึกจริง

ข้อสามคือให้กำลังใจตัวเอง คิดบวก หาเป้าหมาย และมีความคิดสร้างสรรค์ ข้อสี่คือควบคุมความต้องการ มีสติยั้งคิด ให้ความสำคัญกับเหตุและผล ไม่ทำอะไรผิดจริยธรรมเพียงเพราะอยากได้

ข้อห้าคือทักษะมนุษย์ เห็นอกเห็นใจ มีเมตตา อยากช่วยเหลือคนอื่น

สุดท้ายแล้วเราอยู่ร่วมกันได้ยังไง

พี่เจนกับมิ้นทิ้งท้ายว่าการอยู่ร่วมกันในสังคมคือการเคารพซึ่งกันและกัน ไม่ใช่เด็กต้องเคารพผู้ใหญ่ฝ่ายเดียว

เราจะรู้สึกไม่เคารพใครก็ได้ แต่การแสดงออกต้องเหมาะสม ถึงเจอความรู้สึกด้านลบ เราก็ยังควบคุมอารมณ์ตัวเองได้

คนที่ทำได้แบบนั้นก็จะเป็นคนที่น่าเคารพคนหนึ่ง และการฟังความเห็นต่างกันคือสิ่งที่สร้างความเชื่อใจในความสัมพันธ์ระยะยาว

บทความนี้เรียบเรียงจากพอดแคสต์ ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ หากคุณกำลังเครียดหรือคิดทำร้ายตัวเอง โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง