คิดลบกับตัวเอง จนบางครั้งรู้สึก”ไม่ชอบตัวเอง”

“ คิดลบกับตัวเอง ” ทำไมเราไม่เก่ง คนอื่นไม่ชอบเราหรือเปล่า… สังเกตกันไหม ว่าบางครั้งคิดลบก็มีต่อตัวเอง บางครั้งก็มีต่อคนรอบข้าง

จริง ๆ แล้วการคิดลบเป็นเรื่องปกติไหม ? เกิดขึ้นได้อย่างไร ? มาหาคำตอบกันในรายการพูดคุย X คุณรัชดาภรณ์ ศรีวิลัย นักจิตวิทยาคลินิก 🙂 หรือฟังPodcast อื่น ๆ ได้ที่นี่ 

คิดลบกับตัวเอง และคนอื่นปกติไหม

การคิดด้านลบหากเกิดขึ้นบ้างเป็นเรื่องปกติ เนื่องจาก การคิดลบเป็นสัญญาณเตือนว่า เราอาจเกิดความกลัว ความกังวล รวมถึงความไม่แน่นอนบางอย่างขึ้น ความไม่ปลอดภัยบางอย่างขึ้น

ถ้าเกิดขึ้นทำให้เราระมัดระวังตัวเองมากขึ้น และมีวิธีการที่จะควบคึมสถานการ์ตรงนั้นได้เพื่อไม่ให้เกิดอันตรายกับตัวเอง เราสามารถคิดลบได้แต่ไม่ควรเกิดขึ้นบ่อย ๆ 

การคิดลบเกิดขึ้นได้อย่างไร

ความคิดด้านลบ เป็นอัติโนมัติ มักจะเกิดขึ้นก่อนความคิดด้านเหตุ และผลเสมอ เพราะมาจากความคุ้นเคย ประสบการณ์ ที่เราเรียนรู้มาว่าสิ่งเหล่านี้จะเกิดแบบนี้ขึ้นอีก เราจึงมักจะคิดด้านลบกับตัวเอง สถานการณ์ และคนอื่น

บางครั้งเราจะทันความคิด แก้ไขได้ แต่บางครั้งบางครั้งเกิดขึ้นรวดเร็วจนไม่ทันความคิด บางครั้งก็ เศร้า ดิ่ง ไปแล้ว แต่สุดท้ายถ้าเราไม่เรียนรู้ที่จะทำให้ความคิดลบวิ่งช้าลง และจัดการ ก็จะก่อให้เกิดความวุ่นวายใจกับเราเ 

หลาย ๆ ครั้งที่เราคิดลบกับตัวเอง เพราะเรามักตั้งคำถามกับตัวเองว่าเพราะอะไรฉันถึงทำแบบนี้ ถ้าเป็นแบบนี้ ทำไมถึงเจอเรื่องแบบนี้ ดูเหมือนเป็นการคิดด้านเดียว 

การคิดลบกับคนอื่น ในบางครั้งอาจเกิดจากความกลัว ความสั่นคอนบางอย่างในตัวเราเอง เราเลยเลือกที่จะ ปกป้อง หรือโยนความรู้สึกนั้นไว้ที่คนอื่น เพราะอะไรเขาต้องทำแบบนี้ เพราะอะไรเขาต้องทำแบบนั้น 

ซึ่งไม่รู้ว่าความจริงอยู่ตรงไหน ก็เลยวิ่งตามความคิดนั้นของตัวเอง และก็รู้สึกไปกับมัน หากไม่ตรวจสอบ หรือดูแลความคิดลบ ความคิดลบนั้นก็จะเข้ามา นำทางชีวิตเรา แทนที่เราจะเป็นคนนำทางชีวิตตัวเอง 

คิดลบเท่ากับมี Mindset ที่ไม่ดี จริงไหม

Mindset เป็นเพียงชุดกรอบความคิด การที่เราคิดลบอาจมาจากกรอบความคิดบางอย่างที่มองไปในทิศทางลบ ตอบไม่ได้ว่าดีหรือไม่ แต่คงดีกว่าถ้าเรามีความคิดด้านลบที่พอเหมาะพอควร และอยู่บนพื้นฐานของความเป็นจริง 

ข้อสังเกตข้อเตือนใจว่ากำลัง คิดลบกับตัวเอง

1. โทษเพียงแค่ตัวเองหรือเปล่า 

สังเกตว่าเมื่อเกิดอะไรขึ้นกับเรา เราไม่นำสถานการณ์ที่เกิดขึ้นมาประมวลผลว่าเกิดอะไรขึ้น แล้วนำพิจารณาว่าควรทำอย่างไรแต่เราเพียงแค่โทษตัวเองว่าไม่น่าทำแบบนั้น ไม่ควรทำแบบนี้ 

2. รู้สึกว่าตัวเองไม่สมควรได้รับสิ่งดีดี 

การคิดลบอาจทำให้บางครั้งอาจลืมบางสิ่งที่ตัวเองทำได้ดีไป เวลาทำอะไรได้ดี ก็ไม่ให้เครดิตตัวเอง ไม่ยอมรับสิ่งที่ดีดีให้กับตัวเอง หรือแม้แต่ไม่ยอมรับคำชื่นชมจากผู้อื่น 

3. ให้อภัยตัวเองไม่เป็น 

รู้สึกว่าเป็นความผิดของเราที่เราต้องแบกรับตลอดเวลา แต่ไม่ว่าอะไรก็ตามที่เกิดขึ้นนั้นให้บทเรียนกับเราและสามารถนำไปปรับปรุงแก้ไขในครั้งถัดไป  

คิดลบและคิดบวกอย่างไรให้บาลานซ์

1. คิดให้สอดคล้องกับความเป็นจริง 

จะบาลานซ์การคิดลบ และ คิดบวกได้ ต้องคิดให้สอดคล้องกับความเป็นจริง เวลาที่เกิดอะไรขึ้นให้ลองหมั่นตรวจสอบความคิดของตัวเองว่าเป็นเรื่องจริงที่เกิดขึ้นจริง หรือเกิดขึ้นจากทัศคติที่ของเรา แล้วเอาเข้าไปตัดสิน

สิ่งเหล่านั้นหรือเปล่า  เวลาที่เกิดอะไรขึ้นอย่างหนึ่งให้เราถามตัวเองก่อนว่า เรากำลังคิดอะไร มีอะไรเข้าไปสนับสนุนความคิดเราหรือเปล่า มองให้เห็นผ่านเลนส์ของความเป็นจริง แล้ววางทัศนคติของตัวเองลง 

2. สำรวจความคิดของตัวเอง

ลองจดบันทึกกับตัวเอง ว่าเวลาที่เราคิดแบบนี้เพราะอะไร เราต้องการอะไร มีเหตุหารใดที่เข้ามาสนับสนุนความคิดของตัวเราเอง ลองหาสิ่งสนับสนุนความคิดเพื่อให้รู้ว่า นั่นเป็นเรื่องที่คิดไปเองหรือเป็นเรื่องจริง 

หากปล่อยให้ตัวเองคิดลบอยู่เรื่อย ๆ ก็จะเป็นสิ่งที่เเข็งแรงมากขึ้น และจะทำให้มองเห็นตัวเองในมิติอื่นได้ยากขึ้น  หากเกิดความคิดลบ ๆ ขึ้น ให้เราคิดหลายหลายมุมมากขึ้น 

 

ติดตามบทความอื่น ๆ ได้ที่นี่