Alljit Blog
คุยกับนักจิตวิทยา

ถูกแบนจากสังคม ทำยังไงดี ดูแลใจตัวเองอย่างไรเมื่อถูกปฏิเสธ

การถูกแบนหรือถูกปฏิเสธจากสังคมทำให้เราเจ็บปวดและโดดเดี่ยว แต่เราไม่จำเป็นต้องโทษตัวเอง การหาพื้นที่ที่ใช่และคนที่เห็นค่าในตัวเราคือทางออก

รู้สึกตัวคนเดียว รู้สึกถูกปฏิเสธจากสังคม

การถูกแบนจากสังคม หรือ Social Rejection คือการที่เราถูกปฏิบัติอย่างไม่ยุติธรรมจากกลุ่มที่เราอยู่ ทำให้เราไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของตรงนั้น บางครั้งเรารู้ตัวเมื่อรู้สึกว่าเพื่อนไม่เหมือนเดิม

ความเจ็บปวดที่ตามมาหลังถูกปฏิเสธเรียกว่า Social Pain ซึ่งเป็นความรู้สึกที่เกิดขึ้นภายในใจเรา ไม่ใช่การกระทำจากคนอื่นโดยตรง

ถูกแบนกับถูกปฏิเสธต่างกันยังไง

คำว่าแบนเป็นคำที่วัยรุ่นใช้กันง่ายๆ หมายถึงการถูกดึงออกจากกลุ่ม เพราะเราแตกต่างจากเขา ไม่ว่าจะเป็นความคิด การกระทำ หรือความชอบ

ส่วน Social Rejection คือการที่คนอื่นทำให้เราไม่เป็นส่วนหนึ่งของสังคมนั้น โดยการไม่ยอมรับเรา ซึ่งอาจมาจากการกระทำหรือคำพูดของพวกเขา

ความต่างคือ Social Pain เป็นความรู้สึกเจ็บปวดที่เรามี หลังจากถูกปฏิเสธหรือถูกแยกออกมา

ถูกเพื่อนแบนโดยไม่รู้สาเหตุ ควรถามเพื่อนตรงๆ ไหม

การไปถามเพื่อนตรงๆ อาจทำให้เราเจ็บปวดมากขึ้น เพราะคำตอบที่ได้อาจไม่ชัดเจน หรือทำให้เราตั้งคำถามกับตัวเองว่าเราผิดอะไร

การที่เราถูกแบนไม่ได้แปลว่าตัวเราไม่มีค่า

การเค้นหาคำตอบจากคนที่แบนเรายิ่งสร้างความเจ็บปวด เพราะเขาไม่ให้การยอมรับเราอยู่แล้ว

ทางที่ดีคือเริ่มจากการเยียวยาตัวเอง ด้วยการมีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่นๆ ที่พร้อมจะยอมรับเรา

เมื่อถูกแบนในที่ทำงานหรือโรงเรียน ควรทำตัวอย่างไร

ให้ถามตัวเองว่าอยู่ตรงนั้นเพื่ออะไร ถ้าเป็นโรงเรียน หน้าที่คือเรียน ถ้าเป็นที่ทำงาน หน้าที่คือทำงาน

ทำตามหน้าที่ของเราให้ดีที่สุด แล้วมองหาคนอื่นๆ ที่เราสามารถมีปฏิสัมพันธ์ด้วยได้

การถูกแบนจากสังคมหนึ่งไม่ได้หมายความว่าเราไม่มีค่าในสังคมอื่น เหมือนน้ำในห้างราคา 15 บาท ในโรงแรม 50 บาท บนเครื่องบิน 70 บาท คุณค่าแปรผันตามสถานที่

ถูกแบนจากกลุ่มเพื่อนในวัยเรียน ควรเลือกอยู่คนเดียวดีไหม

การเลือกอยู่คนเดียวอาจดูเหมือนปลอดภัย แต่หลายคนไม่ได้มีความสุข เพราะวัยรุ่นเป็นวัยที่ต้องการเพื่อนและการยอมรับจากสังคม

เมื่อถูกแบนจากกลุ่มที่เราสนิท ใจเราจะโหวงเหวง รู้สึกโดดเดี่ยว เหงา ไม่มีที่พักพิง

แม้จะเลือกอยู่คนเดียวได้ แต่ภายในอาจเป็นสีหม่นๆ เหมือนมีอะไรมาทับอยู่ตลอดเวลา

ดูแลใจตัวเองอย่างไรเมื่อถูกปฏิเสธจากสังคม

หาพื้นที่ให้ตัวเองได้ทบทวนว่าเกิดอะไรขึ้น และยอมรับว่าเราแตกต่างจากสังคมเดิม ไม่ได้แปลว่าเราจะไม่มีที่ที่ใช่

ตัวอย่างเช่น เด็กออทิสติกที่อยู่ในสังคมใหญ่ไม่ได้รับการยอมรับ แต่เมื่ออยู่ในมูลนิธิที่มีคนคล้ายกัน เขาจะมีความสุขมากกว่า เพราะได้อยู่ในที่ที่เข้าใจกัน

การพาตัวเองไปอยู่ในที่ที่ถูกที่ทาง จะทำให้เราสบายใจขึ้น และไม่ต้องเจ็บซ้ำ

สำคัญคือต้องไม่โทษตัวเอง เพราะการที่เราแปลกหรือไม่เหมือนคนอื่นแล้วถูกปฏิเสธ เป็นคำตัดสินของคนอื่น ไม่ใช่ความจริงเกี่ยวกับตัวเรา

เราต้องไม่ตัดสินตัวเองว่าเราไม่ดีพอ

การย้ายที่ไปเรื่อยๆ อาจช่วยให้สบายใจได้ในระยะสั้น แต่การอยู่กับมันให้ได้และเลือกที่ที่ใช่จะดีกว่าในระยะยาว

ทำไมเราต้องห้ามโทษตัวเองเมื่อถูกแบน

เพราะการที่คนอื่นไม่เลือกเรา มันเป็นเพียงความคิดเห็นของเขา ไม่ใช่คำตัดสินคุณค่าในตัวเรา

ถ้าเราเอาแต่ตัดสินตัวเองซ้ำๆ คำเหล่านั้นจะฝังลึกในใจ และทำให้เราหนีไปเรื่อยๆ ไม่มีที่สิ้นสุด

ทุกคนมีพื้นที่ของตัวเอง การได้เป็นตัวของตัวเองโดยไม่ถูกมองว่าแปลก คือสิ่งที่เราควรมี

บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัย หากคุณรู้สึกทุกข์ใจหรือคิดทำร้ายตัวเอง โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง

ทีม Alljit

บทความนี้เรียบเรียงจากรายการของ Alljit ที่พูดคุยกับนักจิตวิทยา จิตแพทย์ และคนที่เคยผ่านเรื่องนั้นมาก่อน เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการดูแลใจ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรักษาเฉพาะราย

นโยบายบรรณาธิการและการอัปเดตเนื้อหา