การปรึกษาเชิงจิตวิทยากับจิตบำบัดต่างกันไหม เลือกแบบไหนดี

การปรึกษาเชิงจิตวิทยา (Counseling) และจิตบำบัด (Psychotherapy) มีแกนกระบวนการคล้ายกัน คือ explore ปัญหา สรุป และทำให้เห็นภาพ แต่ต่างกันที่ความลึกซึ้ง Counseling จะเน้นแก้ปัญหาเฉพาะหน้า เข้าใจว่าปัญหาเกิดขึ้นได้อย่างไร ส่วน Psychotherapy

จะลงลึกไปถึงตัวตนและรากของปัญหาที่ทำให้เกิดพฤติกรรมซ้ำ ๆ

คุณวันเฉลิมเล่าว่าตั้งแต่เรียน psychotherapy เขาพบว่าการวิเคราะห์เคสของตัวเองในการทำ counseling ดูดีแล้ว แต่พอเรียน psychotherapy กลับรู้สึกว่าวิเคราะห์ได้ตื้นเขิน และบางครั้งตามอาจารย์ไม่ทัน นี่คือจุดที่ทำให้เห็นความต่างชัด

ยกตัวอย่างที่คุณวันเฉลิมใช้ในคลิป คนไข้บอกว่าอยู่ในความสัมพันธ์ toxic จัดการอารมณ์ตัวเองไม่ได้ ไม่รู้จะทำอย่างไร ใน counseling จะเริ่ม explore ว่าความสัมพันธ์เป็นอย่างไร toxic แบบไหน จัดการไม่ไหวอย่างไร แล้วสะท้อนให้เห็นภาพ

เพื่อช่วยจัดการอารมณ์ โดยไม่หักหรือแตะต้องความสัมพันธ์ที่เขาตัดสินใจจะอยู่ต่อ

แต่ psychotherapy จะเริ่มตั้งคำถามที่ลึกกว่า เช่น คุณเข้าใจดีแล้วว่าความสัมพันธ์เป็นอย่างไร ทำไมยังอยู่ตรงนี้ คำถามนี้ทำให้ทบทวนตัวเอง ถ้าตอบว่าเลิกแล้วจะไม่เหลือใคร มีบ้างดีกว่าไม่มี ก็จะสะท้อนตัวตนที่ซ่อนอยู่

แล้วจะเลือกแบบไหนดี

คุณวันเฉลิมให้หลักง่าย ๆ ว่าถามตัวเองว่าอยากรู้จักตัวเองละเอียดแค่ไหน ถ้าอยากแก้ปัญหาเฉพาะหน้าให้จบ ก็เลือก counseling แต่ถ้าอยากลงลึกถึงตัวตนและความเชื่อมโยงของปัญหาที่เกิดขึ้นซ้ำ ก็เลือก psychotherapy

ในฐานะนักบำบัด เขาจะมีเซนส์ว่าเคสไหนอยากรู้จักตัวเองลงลึกหรือมีบุคลิกที่ต่อต้าน เขาจะเริ่มด้วย counseling ก่อน แล้ว recheck หลายครั้ง ถ้าเคสพอใจก็จบ แต่ถ้าเขาลองถามว่าเคยคิดไหมว่าปัญหานี้เกิดทุกช่วงชีวิต แล้วเคสสนใจ เขาจะถามตรง ๆ ว่าอยาก

work on ต่อไหม

ทำไมเคสจิตเวชต้องทำ psychotherapy

เพราะการที่คนหนึ่งจะพัฒนาอาการทางจิตเวชได้ แสดงว่ามีพฤติกรรมซ้ำหรือโครงสร้างจิตใจเปราะบาง ต้องใช้ความละเอียดลึกซึ้งของ psychotherapy ไปแตะที่ตัวตนหรือแพทเทิร์นที่ซ่อนอยู่ ซึ่งเป็นรากของความเปราะบาง ถ้าเคสไม่เห็นตรงนี้

จะจัดการอารมณ์หรือควบคุมพฤติกรรมตัวเองไม่ได้

ส่วน counseling อาจใช้ได้กับเคสที่เริ่มมีอาการแต่ตัวตนยังแข็งแรง หรือใช้เพื่อประคองอาการให้ทุเลาลงได้ในบางกรณี แต่ถ้าตัวตนเปราะบางมากและมีอาการทางจิตเวช psychotherapy จะเหมาะกว่า

ไม่รู้จักตัวเองเลย จะเลือกอย่างไร

หลายคนไม่รู้ว่าตัวเองเป็นอะไร ต้องการอะไร รู้สึกว่ามันยากที่จะตัดสินใจ คุณวันเฉลิมบอกว่าไม่ต้องรู้ทุกอย่างก็ได้ แค่ถามความต้องการตัวเองว่าอยากไปลึกหรืออยากจบแค่ผิวเผิน

บางคนอาจคิดเยอะ กลัวไม่ perfect ต้องได้คำยืนยัน 100% ก่อนตัดสินใจ แต่จริง ๆ แล้วแค่โฟกัสที่ความต้องการของตัวเอง แล้วค่อยเลือก option ที่ใช่ โดยไม่ต้องแบกความเครียดเรื่องนักบำบัดไว้ตั้งแต่ตอนนี้

Counseling ช่วยให้หายขาดได้ไหม

โดยทั่วไป counseling อาจไม่ทำให้หายขาดในกรณีโรคหนัก เช่น ซึมเศร้าเรื้อรัง ไบโพลาร์ แต่ถ้าคนไข้มีความเข้าใจตัวเองลึกพอจนเปลี่ยนพฤติกรรมที่เกิดจากบุคลิกภาพหรือจัดการอารมณ์ได้ อาการก็อาจทุเลาลงได้

การหายขาดขึ้นอยู่กับตัวโรคและบุคลิกภาพ counseling อาจให้ผลลัพธ์ผิวเผินกว่า แต่ก็มีประโยชน์ในเคสที่ปัญหาไม่ซับซ้อนหรือตัวตนยังแข็งแรง

psychotherapy ให้อะไรที่ต่างไป

psychotherapy พาไปจุดที่ลึกกว่า counseling คือไม่ได้หยุดแค่เข้าใจปัญหา แต่ตั้งคำถามเพื่อทบทวนว่าทำไมเราถึงสร้างปัญหานี้ซ้ำ ๆ ซึ่งนำไปสู่การเห็นตัวตนและแพทเทิร์นที่ซ่อนอยู่

คุณวันเฉลิมย้ำว่าทั้งสองอย่างมีกระบวนการ explore ปัญหาเหมือนกัน แต่ความลึกซึ้งต่างกันมาก counseling จะเน้นทำความเข้าใจปัญหาและกระบวนการที่เรา deal กับมัน แต่ psychotherapy จะเข้าไปถึงตัวตนที่เติบโตมาและการใช้ชีวิตที่สร้างปัญหา

Counseling กับ Psychotherapy มันมีความเหมือนกันในบางจุดที่มันเป็นระดับ layer ผิว ๆ แต่ถ้ามองโดยเอกลักษณ์ ความลึกซึ้งจะแตกต่างกันมาก

สรุปแล้วต่างกันตรงไหน

ต่างกันที่ความลึกและเป้าหมาย counseling เหมาะกับการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าให้เห็นภาพและจัดการอารมณ์ ส่วน psychotherapy เหมาะกับการลงลึกถึงรากของปัญหาและตัวตน เพื่อเปลี่ยนแปลงที่ต้นเหตุ

การเลือกขึ้นอยู่กับว่าคุณอยากรู้จักตัวเองแค่ไหน และพร้อมจะ work on กับตัวเองมากน้อยเพียงใด ไม่มีคำตอบถูกผิด ขึ้นกับความต้องการและความสบายใจของแต่ละคน

บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือแนะนำการรักษา หากต้องการความช่วยเหลือเร่งด่วน สามารถโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง