รู้สึกว่างเปล่า ไร้ความหมาย ทั้งที่ชีวิตไม่ได้แย่ เกิดจากอะไร

มีความรู้สึกหนึ่งที่อธิบายให้คนอื่นฟังยากมาก คือการนั่งทำอะไรอยู่ดีๆ แล้วมีความว่างเปล่าลอยขึ้นมาในใจ มันไม่ใช่ความเบื่อ ไม่ใช่ความเหงา และไม่ใช่ความเศร้าด้วย ชีวิตก็ไม่ได้แย่ งานก็ยังไปได้ กิจกรรมก็มีให้ทำ แต่ข้างในกลับรู้สึกว่าไม่มีอะไรมีความหมายอยู่ดี

ใน Learn and Share Podcast ตอนนี้ ทีม Alljit ชวนมองความว่างเปล่าจากหลายมุม ตั้งแต่วิทยาศาสตร์ ปรัชญา ไปจนถึงจิตวิทยา แล้วพบว่ามันไม่ใช่สิ่งผิดปกติอย่างที่หลายคนกลัว

ความว่างเปล่าคืออะไร ถ้าถามต่างศาสตร์กัน

ในทางฟิสิกส์ ที่ว่างที่ว่างที่สุดในจักรวาลก็ยังไม่เคยเป็นศูนย์จริงๆ ในสุญญากาศยังมีอนุภาคเกิดขึ้นและดับไปตลอดเวลา ความว่างจึงเป็นสภาวะที่พลังงานต่ำที่สุด ไม่ใช่สภาวะที่ไม่มีอะไรเลย

ในทางพุทธศาสนา ความว่างไม่ได้เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นมาใหม่ แต่เป็นธรรมชาติเดิมที่อยู่ตรงนั้นอยู่แล้ว ทุกอย่างประกอบขึ้นจากเหตุปัจจัย พอแยกส่วนประกอบออกความเป็นตัวตนก็หายไป สิ่งที่เหลือคือความว่าง และมันจะปรากฏชัดขึ้นเองเวลาที่เราหยุดปรุงแต่ง

ส่วนในทางจิตวิทยา ความว่างเปล่ามักโผล่มาตอนที่เราสูญเสียสิ่งที่ยึดเกาะ อาจเป็นงาน ความสัมพันธ์ หรือความฝันที่เคยมี พอสิ่งที่ให้ค่าหายไป สมองก็เคว้ง

ทำไมได้ทุกอย่างที่อยากได้แล้วยังว่างเปล่า

อีกกลไกหนึ่งคือการปรับตัวจนชิน เมื่อเราได้สิ่งที่ต้องการซ้ำๆ สมองจะค่อยๆ หยุดหลั่งสารแห่งความสุขกับสิ่งนั้น จากฝืน เป็นชิน แล้วเป็นชา สุดท้ายกลายเป็นว่างเปล่า ทั้งที่ทุกอย่างในชีวิตดูครบ

ที่มันทรมานคือเราไม่ได้มีความสุขกับสิ่งที่ควรจะทำให้มีความสุขอีกแล้ว และมักตามมาด้วยคำถามว่าเราผิดปกติหรือเปล่า ทั้งที่จริงๆ มันคือการปรับสมดุลของร่างกายที่เกิดขึ้นกับทุกคน

4 สาเหตุที่ทำให้รู้สึกไร้ความหมาย

1. กดอารมณ์ไว้นานเกินไป

คนที่ฝืนเข้มแข็งมาตลอด หรือเป็นคนที่คอยรับฟังและดูแลคนอื่นจนไม่มีพื้นที่ให้ตัวเอง วันหนึ่งจะเริ่มถามว่าแล้วพื้นที่ของฉันอยู่ตรงไหน ความว่างเปล่ามักเกิดตรงรอยต่อนี้

2. ใช้ชีวิตตามสิ่งที่ควรทำ มากกว่าสิ่งที่อยากทำ

บางคนประสบความสำเร็จจริง แต่เป็นความสำเร็จคนละรูปกับที่ใจต้องการ บางคนกลายเป็นเวอร์ชันที่คนอื่นยอมรับได้ แล้วลืมไปว่าเวอร์ชันของตัวเองหน้าตาเป็นยังไง

3. ความเหนื่อยสะสมที่ไม่รู้ตัว

หมดไฟไม่ได้แปลว่าต้องทำงานหนักเสมอไป ความเหนื่อยที่ค่อยๆ ทับถมโดยไม่มีใครเห็น รวมถึงตัวเราเอง ก็ทำให้ใจว่างเปล่าได้

4. ขาดความหมาย ไม่ใช่ขาดกิจกรรม

บางคนแอคทีฟตลอดเวลา ตารางแน่นทุกวัน แต่ลึกๆ รู้สึกว่าสิ่งที่ทำไม่ได้เชื่อมกับคุณค่าข้างในเลย ทำไปตามหน้าที่ ไม่ได้ทำเพราะให้ค่ากับมัน ความว่างเปล่าแบบนี้เติมด้วยกิจกรรมเพิ่มไม่ได้

ความว่างเปล่าแปลว่าป่วยไหม

ไม่ ความว่างเปล่าเป็นความรู้สึกช่วงหนึ่ง ไม่ใช่โรค และบางครั้งมันมีคุณค่าในตัวเอง เพราะเป็นสัญญาณว่าบางอย่างในชีวิตไม่ตรงกับข้างในแล้ว

แต่ถ้ามันอยู่นานจนกระทบการใช้ชีวิต กินไม่ได้ นอนไม่หลับ ทำงานไม่ไหว หรือไม่อยากเจอใครเลย ตรงนั้นอาจเกี่ยวข้องกับภาวะซึมเศร้า และควรให้จิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาช่วยดู

สิ่งที่พอทำได้ในวันที่รู้สึกแบบนี้

• ไม่ต้องรีบเติมอะไรลงไปทันที ลองอยู่กับความว่างสักพักโดยไม่ตัดสินมัน
• ถามตัวเองว่าครั้งสุดท้ายที่ได้ทำอะไรเพราะอยากทำจริงๆ คือเมื่อไหร่
• สังเกตว่าอารมณ์ไหนที่เราไม่ได้ปล่อยให้ตัวเองรู้สึกมานานแล้ว
• ลดสิ่งที่ทำเพราะกลัวคนอื่นผิดหวังลงสักอย่างในสัปดาห์นี้
• ถ้ามันอยู่นานเกินสองสัปดาห์และเริ่มกระทบชีวิต ให้คุยกับผู้เชี่ยวชาญ

ฟังฉบับเต็มจากรายการ

ในตอนนี้ทีมยังคุยกันต่อถึงเรื่องที่เรายึดติดกับการหาความหมายมากแค่ไหน และความว่างเปล่าอาจไม่ได้เป็นศัตรูอย่างที่คิด ฟังได้เต็มๆ ในคลิป

บทความนี้เขียนจากรายการ Learn and Share Podcast ของ Alljit เพื่อทำความเข้าใจความรู้สึก ไม่ใช่การวินิจฉัย ถ้าตอนนี้รู้สึกไม่ไหว โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง