อยู่กับคนเป็นซึมเศร้า ดูแลเขาอย่างไรไม่ให้เราจมไปด้วย

การอยู่ร่วมกับคนที่เป็นโรคซึมเศร้าไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะนอกจากต้องดูแลเขาแล้ว เรายังต้องจัดการกับความรู้สึกของตัวเองที่แบ่งเป็นสองฝ่ายในใจ

ฝ่ายหนึ่งบอกว่าเข้าใจว่าเขาป่วย อีกฝ่ายบอกว่าโกรธ หงุดหงิดกับคำพูดและการกระทำของเขา ถ้าไม่จัดการความรู้สึกนี้ให้ดี เราอาจจมไปกับเขาโดยไม่รู้ตัว

ทำไมอยู่กับคนเป็นซึมเศร้าถึงยาก

ความยากอยู่ที่ใจเราสองข้างทะเลาะกันเอง ข้างหนึ่งเข้าใจว่าคนข้างตัวป่วย พูดหรือทำอะไรไม่ดีก็พยายามให้อภัย อีกข้างรู้สึกโกรธ หงุดหงิด รับไม่ได้กับสิ่งที่เกิดขึ้น

พอสองความรู้สึกนี้ปะทะกัน คนดูแลเลยเหนื่อยกว่าเดิม เพราะต้องจัดการทั้งปัญหาของผู้ป่วยและปัญหาภายในใจตัวเอง

เราช่วยให้เขาหายเองได้ไหม

ไม่อยากให้คุณผู้ฟังหลาย ๆ คนแบกรับภาระที่มันมาก ดูแลให้คนใกล้ตัวหายจากโรคซึมเศร้าได้เด็ก หลวดขาดโดยตัวเองคนเดียว

คำตอบคือยากมาก เหมือนเราพยายามผ่าตัดมะเร็งให้คนใกล้ตัวด้วยมือเปล่าโดยไม่มีแพทย์

การรักษาโรคซึมเศร้าต้องอาศัยจิตแพทย์และนักจิตวิทยา เราทำได้แค่เป็นกำลังใจและช่วยเหลือเบื้องต้นเท่านั้น

แล้วเราช่วยอะไรได้บ้าง

นักจิตวิทยาแนะนำสามอย่างที่ทำได้จริง คือ รับฟัง เข้าใจ และไม่ตัดสิน

การรับฟังโดยไม่ตัดสินช่วยให้เขารู้สึกว่าไม่ได้อยู่คนเดียว ซึ่งเป็นความรู้สึกที่ทำให้อาการซึมเศร้ารุนแรงขึ้นได้

เราเป็นเหมือนบ้านให้เขาพักพิง ไม่ใช่หมอที่ต้องรักษาให้หาย

ทำไมพูดว่า สู้ๆ แล้วเขารู้สึกแย่

คำว่า สู้ๆ ไม่ได้แย่สำหรับทุกคน บางคนต้องการได้ยินคำนี้มานาน บางคนรู้สึกเฉยๆ บางคนรับไม่ได้

ปฏิกิริยาต่อคำพูดเดียวกันของแต่ละคนแตกต่างกันมาก เพราะแต่ละคนมีรายละเอียดชีวิตไม่เหมือนกัน

วิธีที่ปลอดภัยคือถามเขาตรงๆ ว่าอยากให้เราช่วยแบบไหน อยากให้พูดอะไร หรือไม่พูดอะไร

คุยกับเขาแบบไหนถึงไม่เหยียบเท้า

การสื่อสารตรงไปตรงมาช่วยได้มาก เช่น บอกเขาว่าเราเห็นว่าเขาทุกข์ เราอยากช่วย แต่กลัวว่าความช่วยเหลือจะไปเหยียบเท้าเขา ขอให้เขาบอกว่าอยากให้ช่วยอย่างไร

ต่อให้ไม่ได้คำตอบชัดเจน แต่การที่เขารับรู้ว่าเราพยายามช่วย ก็ทำให้เขารู้สึกไม่โดดเดี่ยว

คนที่เป็นซึมเศร้าเหมือนใส่แว่นสีดำ มองไปทางไหนก็มืดมน การที่เราอยู่ข้างๆ อาจช่วยให้เขามองเห็นทางลบน้อยลง

ดูแลเขาจนเราเหนื่อย เราจะดูแลตัวเองอย่างไร

ผู้ดูแลหลายคนทุ่มเทจนไม่มีเวลาให้ตัวเอง ไม่ได้ถามว่ารู้สึกอย่างไร ต้องการอะไร

ลองเปรียบเทียบว่าถ้าเราทำอาหารให้คนอื่นกินตลอด แต่ไม่ทำให้ตัวเองกิน เราก็ไม่มีแรงทำต่อ

จัดเวลาให้ตัวเองสัปดาห์ละ 2-3 ชั่วโมง เช็คอินความรู้สึก ทำกิจกรรมที่เคยชอบ เติมเต็มสิ่งที่ตัวเองต้องการ

การดูแลตัวเองไม่ใช่ความเห็นแก่ตัว แต่เป็นการทำให้เรามีแรงดูแลเขาต่อได้ในระยะยาว

บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัย หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการซึมเศร้า ปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง