Alljit Blog
คุยกับจิตแพทย์

โรคซึมเศร้าไม่ใช่บ้า สังเกตอาการซึมเศร้าในแต่ละช่วงวัย

คำว่าเป็นบ้ากับโรคซึมเศร้าไม่เหมือนกัน คนเป็นซึมเศร้าไม่ได้เศร้าตลอดเวลา และอาการในเด็ก วัยรุ่น ผู้ใหญ่ สูงอายุ ก็ต่างกัน

โรคซึมเศร้า ไม่ใช่บ้า สังเกตุอาการซึมเศร้าแต่ละช่วงวัย

คนจำนวนไม่น้อยที่ป่วยซึมเศร้าแล้วพ่อแม่ไม่เข้าใจ พอลูกบอกไปว่าตัวเองเป็น ท่านก็ตอบกลับว่าเธอคิดมากไปเอง เธอไม่ได้เป็นอะไร เธอเป็นบ้า สิ่งที่ตามมาคือคำถามว่าจะทำให้พ่อแม่เข้าใจเราได้ยังไง

คำว่าเป็นบ้าไม่ได้อธิบายอะไรได้เลย มันเป็นการตีตรามากกว่าคำอธิบาย เวลาพูดถึงโรคนี้ สิ่งที่หมายถึงจริงๆ คือมีอะไรบางอย่างผิดปกติกับตัวเขา ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของสารสื่อประสาท ภาวะอารมณ์ หรือพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป

โรคซึมเศร้ากับคำว่าเป็นบ้าต่างกันยังไง

คนที่อยู่ใกล้ผู้ป่วยมักสับสนว่าควรดูอาการจากตรงไหน วิธีที่ใช้ได้คือดูว่า สิ่งที่เขาแสดงออกยังอยู่ในความเป็นเขาในทุกๆ วันหรือเปล่า

ถ้าเมื่อไหร่ที่พฤติกรรมหลุดออกจากเส้นเดิมของเขา จากที่เคยเป็นแบบนี้ทุกวันแล้วไม่เป็นอีก นั่นคือสัญญาณที่เตือนได้ว่ามีอะไรเกิดขึ้น

อาการซึมเศร้าในเด็กดูออกยังไง

ผู้ใหญ่มักเข้าใจว่าซึมเศร้าคือเศร้า นั่งร้องไห้ แต่ในเด็กมันมาในรูปแบบอื่น เด็กบางคนหงุดหงิดง่าย บางคนก้าวร้าว ดื้อ ต่อต้าน

เหตุผลคือเด็กยังจัดการอารมณ์ตัวเองไม่เก่งเท่าผู้ใหญ่ และเลือกวิธีแสดงออกไม่ได้เหมือนผู้ใหญ่ พอรู้สึกเศร้ามากหรือไม่ได้ดั่งใจ เขาจึงระบายออกมาเป็นความฉุนเฉียวแทน

วัยรุ่นเศร้าแต่บอกไม่ถูก สังเกตตรงไหน

วัยรุ่นมีอารมณ์แปรปรวนจากฮอร์โมนอยู่แล้ว บางคนเริ่มระบุได้ว่าตัวเองเศร้า กำลังอ่อนล้าอยู่ข้างใน แต่บางคนก็บอกไม่ได้

คนที่บอกไม่ถูกจะแสดงออกมาเป็นพฤติกรรมที่ไม่เคยมีมาก่อน เช่น ทำร้ายตัวเอง ไม่อยากไปโรงเรียน แยกตัวจากเพื่อน หรือสร้างตัวตนขึ้นมาในโลกออนไลน์แทน

ทำไมคนเป็นซึมเศร้ายังดูสนุกได้

ผู้ป่วยซึมเศร้าไม่ได้เศร้าอยู่ทุกช่วงเวลา บางคนยังทำงานได้ ยังหัวเราะในกลุ่มเพื่อนได้ จนเพื่อนทักว่าไม่เห็นดูเศร้าตรงไหนเลย

แต่การฝืนเป็นคนเดิมใช้พลังงานมหาศาล เขาต้องพยายามมากที่จะทำให้ทุกคนรู้สึกว่าเขายังเหมือนเดิม ยังเป็นตัวโจ๊กในกลุ่มได้

ไม่มีใครมองเห็นได้เลยว่าข้างในเขาเป็นยังไง จึงไม่ควรเอาไม้บรรทัดของตัวเองไปตัดสินว่า คนเป็นซึมเศร้าต้องเศร้าแค่ไหนถึงจะเรียกว่าซึมเศร้า

ไม่อยากให้เอาไม้บรรทัดของตัวเองหรือว่าเอามาตรฐานของ เฮ้ย คนเป็นซึมเศร้าต้องเศร้าสิ แล้วเศร้าขนาดไหนล่ะถึงเรียกซึมเศร้า

ผู้สูงอายุซึมเศร้าแสดงออกแบบไหน

ในวัยผู้ใหญ่หรือวัยสูงอายุ อาการอาจไม่มาในรูปของการนั่งร้องไห้ให้เราเห็นชัดๆ บางคนออกมาเป็นการบ่นเยอะ ด่าคนอื่นเยอะ

พอครอบครัวเริ่มให้ความสนใจ บางคนกลับแยกตัวออกไป นี่ก็เป็นอีกแบบหนึ่งที่สังเกตได้ในวัยสูงอายุ

ทีม Alljit

บทความนี้เรียบเรียงจากรายการของ Alljit ที่พูดคุยกับนักจิตวิทยา จิตแพทย์ และคนที่เคยผ่านเรื่องนั้นมาก่อน เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการดูแลใจ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรักษาเฉพาะราย

นโยบายบรรณาธิการและการอัปเดตเนื้อหา