ดีแต่กับคนอื่น ยกเว้นคนใกล้ตัว เพราะอะไรและจะแก้ยังไง

กับเพื่อนที่ทำงานเราพูดจาดี มีมารยาท ใจเย็น แต่พอ回到家 กับแฟนหรือพ่อแม่ เรื่องเล็กๆ ก็หงุดหงิด ขึ้นเสียงใส่ หรือพูดจาไม่ดีใส่

หลายคนรู้สึกน้อยใจว่าทำไมคนใกล้ตัวถึงปฏิบัติกับเราต่างจากที่ปฏิบัติกับคนอื่น ทั้งที่เราก็เป็นคนสำคัญของเขาเหมือนกัน

พี่เจนกับน้องมีนคุยกันในรายการ อ.จิต พลอดแคสต์ ว่าเรื่องนี้มีคำอธิบายทางจิตวิทยา และมีวิธีฝึกปรับพฤติกรรมได้

ทำไมเราถึงดีกับคนอื่น แต่ไม่ดีกับคนใกล้ตัว

พฤติกรรมของคนเราเปลี่ยนไปตามคนรอบตัวและสิ่งกระตุ้น เมื่ออยู่ข้างนอกเรามักแสดงใบหน้าที่ดี พูดจาไพเราะ เพราะอยากเป็นที่ยอมรับ

แต่พอถึงบ้าน เราละทิ้งสิ่งนั้นไว้ แล้วแสดงตัวตนที่แท้จริงออกมา ทั้งความโกรธและคำพูดที่ไม่ดี ใส่คนที่เราสนิทด้วย

บางครั้งเราคิดว่าความสัมพันธ์ในครอบครัวแข็งแรงพอ จะรับสิ่งที่เราแสดงออกมาได้ ยังไงก็ยังเป็นครอบครัวกันอยู่ดี

บางทีเราจะมาแสดงตัวตนก็ต่อหน้าคนที่ใกล้ชิดกับเรา เพราะเราคิดว่าเขาน่าจะทนได้

การระบายอารมณ์ใส่คนใกล้ตัว เกิดจากอะไร

หลายคนเก็บอารมณ์ไม่ดีจากข้างนอก ถูกกดทับจากเพื่อนร่วมงานหรือเจ้านาย แล้วกลับมาแสดงออกกับคนในบ้านแทน

การระบายด้วยพฤติกรรมก้าวร้าวเป็นกลไกป้องกันทางจิตใจของมนุษย์ เพียงแต่บางคนเลือกทำกับคนในบ้าน เพราะไม่สะดวกไปทำกับคนอื่น

มีนเล่าว่าเคยดูรายการเกาหลี All the Butlers ที่มีผู้เชี่ยวชาญด้านสมองมาออกรายการ เขาบอกว่าสมองรับรู้ว่าคนใกล้ตัวเป็นเหมือนตัวเราเอง

พอรับรู้แบบนั้น เราจึงอยากควบคุมเขา พอเขาทำอะไรไม่ดั่งใจ ก็แสดงความไม่พอใจออกไป ทั้งคำพูดไม่ดีและอารมณ์

พิธีกรในรายการนั้นเสนอว่า ลองเรียกแม่ด้วยชื่อของแม่ แล้วเราจะรับรู้ได้ว่าเขาเป็นอีกคนหนึ่งที่มีชื่อ เป็นตัวของตัวเอง ไม่ใช่เรา

ยิ่งสนิท ยิ่งคิดว่าเขาต้องทนเราได้

มีนบอกว่าข้อนี้สำคัญมาก เพราะเวลาเราทำอะไร เรามักคิดว่าทำไปแล้วเขาก็ยังอยู่ ยังเป็นพ่อแม่หรือคนรักของเราเหมือนเดิม

แต่เราไม่มีทางรู้เลยว่าการกระทำของเราอาจเป็นพิษกับอีกฝ่ายมากแค่ไหน กว่าที่เราจะรู้ตัว เราอาจสูญเสียเขาไปแล้ว

พี่เจนยกค่านิยมที่ได้ยินมานานว่า ของตาย คนใกล้ตัวต้องยอมรับเราได้ทุกอย่าง ทำให้เราคิดว่าจะทำอย่างไรกับเขาก็ได้ จึงไม่ต้องเกรงใจ

การเห็นคุณค่าในตัวเองต่ำ ทำให้ทำร้ายคนที่รักได้ยังไง

มีนยกตัวอย่างจาก Psychology Today ว่าคนที่เห็นคุณค่าในตัวเองต่ำอาจทำไม่ดีกับคนใกล้ตัว เช่น แม่ไม่ยอมมาหาคุณ แต่ไปหาพี่สาวของคุณ

มองแบบแรกเราอาจคิดว่าแม่ไม่รัก แต่พอมองอีกมุม แม่อาจเห็นคุณค่าในตัวเองต่ำ คิดว่าตัวเองไม่สำคัญพอที่คุณจะอยากให้มา

เขาไม่ได้มีเจตนาไม่ดี แต่ไม่มั่นใจในตัวเอง จึงไม่รู้ว่าการที่เขาทำแบบนั้นทำร้ายความรู้สึกของคุณอยู่

ทำไมเราถึงเขินที่จะพูดดีกับพ่อแม่

พี่เจนเล่าว่าตอนเด็กไม่ค่อยกล้ากอดหรือบอกรักพ่อแม่ เพราะอายคำเดียวเลย เขิน พอโตขึ้นถึงรู้ว่าการแสดงออกแบบนั้นทำให้ทั้งเรและพ่อแม่รู้สึกดี

มีนบอกว่าหลายบ้านไม่กล้าบอกรักเพราะรู้สึกขนลุก แต่พอเริ่มพูดดีบ่อยๆ มันก็ชินไปเอง และทำให้บรรยากาศการคุยกันดีขึ้นด้วย

ถ้าอยากเริ่มดีกับคนใกล้ตัว ต้องทำยังไง

เริ่มจากสำรวจตัวเองว่าทำไมเราถึงโกรธคนใกล้ตัวบ่อยจัง เข้าใจความโกรธของตัวเองก่อน แล้วค่อยหาทางประนีประนอม

มีนเล่าเองว่าเคยโกรธแม่เรื่องไม่ดูแลสุขภาพ แล้วพูดไม่ดีใส่ ทั้งที่จริงอยากให้แม่อยู่กับเราไปนานๆ การกระทำจึงสวนทางกับความตั้งใจ

อีกวิธีคือพิจารณาว่าเรารักกันอยู่ แค่บางครั้งเราลืมความรักนั้นไป ลองคิดว่าถ้าวันหนึ่งไม่มีเขาตรงนี้ เราจะรู้สึกแย่แค่ไหน

ลองพาคนสนิทไปเจอผู้คนอื่น ทั้งเพื่อนร่วมงานหรือหัวหน้างาน แล้วสังเกตว่าตอนอยู่ต่อหน้าคนอื่น เราดีกับเขามากขึ้นไหม

นักมานุษยวิทยาชาวอังกฤษอย่างโรบิน ดันบาร์ บอกว่าหลักรักษาความสัมพันธ์ใกล้ชิดคือแค่ถามในชีวิตประจำวันว่า สบายดีไหม วันนี้เป็นยังไงบ้าง แล้วตั้งใจฟังคำตอบจริงๆ

บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัย หากรู้สึกหนักใจหรือต้องการปรึกษา โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง