ทำไมเราถึงรักคนแบบเดิมซ้ำ ๆ กลไกทางใจที่ทำให้เลือกคู่แบบเดิม

ถ้าคุณมีแฟนใหม่แต่รู้สึกว่าไม่ต่างจากคนเก่า หรือคนรอบตัวมีคู่ที่หน้าตา นิสัย และวิธีดูแลคล้ายกันไปหมด คำถามคือทำไมเราถึงเลือกคนรักแบบเดิมซ้ำ ๆ เรื่องนี้ไม่ใช่ความบังเอิญ แต่เป็นกลไกทางใจที่ทำงานอยู่เบื้องหลัง

คุณเจนตั้งข้อสังเกตว่าเพื่อนบางคนมีแฟนใหม่ที่คล้ายแฟนเก่ามาก จนอดสงสัยไม่ได้ว่าทำไมถึงเลือกคนแบบเดิมเข้ามาในชีวิตอีกครั้ง คุณแม็กซ์อธิบายว่าคำว่าคนรักแบบเดิมไม่ใช่แค่หน้าตาเหมือน แต่เป็นแพตเทิร์นทั้งชุดที่วนกลับมา

คนรักแบบเดิมหมายถึงอะไร

ความเหมือนมีสองแบบที่ต่างกัน แบบแรกคือจุดโฟกัสที่เหมือนเดิม ภาพรวมของคนอาจต่างกันแต่แก่นของปัญหาซ้ำเดิม ทำให้เกิดความสัมพันธ์ที่ toxic วนไปเรื่อย ๆ

แบบที่สองคือแคแรกเตอร์ที่จับต้องได้ เช่น แฟนทุกคนหล่อ รวย เจ้าชู้ ดูยังไงก็เหมือนกัน คุณแม็กซ์เล่าว่าเคยเห็นรูปผู้ชายที่คนไข้ส่งมาให้ดูในเซสชัน หน้าตาใกล้กันมาก คิ้วเปลี่ยนนิด ตาเปลี่ยนหน่อย จมูกบีบนิดบีบหน่อยเท่านั้น

ทำไมคนที่หน้าตาคล้ายกันถึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ

ไม่ใช่แค่ภายนอก แพตเทิร์นการอยู่ในความสัมพันธ์ก็เหมือนกันด้วย ผู้ชายทุกคนเข้าหาเธอด้วยวิธีคล้ายกัน ทักแบบเดียวกัน ดูแลเธอเหมือนกันหมด ราวกับถูกใจคนแนวนี้โดยเฉพาะ

คำตอบส่วนใหญ่อยู่ที่ประสบการณ์วัยเด็ก และมักโยงกับพ่อแม่ มีทั้งกรณีที่อยากเอาชนะพ่อหรือแม่ และกรณีที่อยากได้คนแบบใดแบบหนึ่งเท่านั้น

ปมในใจบิดความต้องการของเราได้ยังไง

ความต้องการที่เราวางไว้ เช่น อยากได้คนแบบนี้เท่านั้น ค่อนข้างเป็นเปลือก พอได้ปฏิสัมพันธ์จริงก็ได้บางอย่างที่เหมือนกัน แต่ยังเป็นเปลือกอยู่ดี

คนที่มีปัญหากับปมของตัวเองและมองไม่เห็นปมนั้น ปมจะบิดความต้องการซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนกลายเป็นภาพต้นแบบของคนรักที่เราเลือกเข้ามา

อีกเส้นทางคือไม่ได้มองเป็นปมตรง ๆ อย่างพ่อทำร้ายแม่ แต่เป็นช่องว่าง เช่น อยากได้รับการยอมรับในตัวตนสูงมาก อยากได้ทั้งความรักและการยอมรับ พอเจอคนที่ตอบสนองได้ก็ยึดติด ไม่อยากสูญเสีย

ทำไมเลิกกับคนนี้แล้วยังไปหาคนที่คล้ายกันอีก

คุณแม็กซ์ยกตัวอย่างตัวเองว่า ถ้าอยากได้รับการยอมรับแล้วมาเจอคุณเจน คบกันแล้วเลิกกัน เขาไม่รู้ตัวด้วยซ้ำว่าอยากได้รับการยอมรับ กลไกจิตใจสั่งมาแบบนี้ แต่กลับจดจำความประทับใจของคุณเจนได้ทั้งหมด

แทนที่จะรู้ตัวว่าอยากได้ความรักและการยอมรับ เขากลับมองว่าคุณเจนดีมาก เป็นผู้หญิงแบบนี้ แล้วก็ไปหาคนที่คล้ายคุณเจนเพื่อสร้างการทดแทน เรียกว่ากลไกการป้องกันตัวเองแบบการทดแทน

ผมอยากได้รับการยอมรับนะแล้วผมมาเจอคุณเจน จีบกัน คบกัน แล้วเราก็เลิกกัน ผมไม่รู้ตัวเลยว่าผมอยากได้รับความยอมรับ

ชอบคนใส่แว่นหรือขาวตีสูง นี่เป็นแค่รสนิยมจริงหรือ

คุณแม็กซ์เล่าว่าช่วงหนึ่งตกหลุมรักรุ่นน้อง เขาใส่แว่น เขาก็เลยคิดว่าจะต้องใส่แว่น ย้อนกลับไปดูแล้วตลกมาก เพราะตอนนั้นชอบเขามาก ไม่ได้ชอบคนอื่น

คุณเจนถามกลับว่าการชอบผู้ชายขาวตีสูงมันไม่ใช่รสนิยมหรือ คุณแม็กซ์บอกว่าถ้ามองเป็นรสนิยมมันดูเบา แต่ถ้าถามว่ารสนิยมนี้มาจากไหน จะเจอเหตุผลที่ทำให้มันดูมีค่าและกลายเป็นต้องเป็นแบบนี้เท่านั้น

เลือกคนเดิมแล้วได้อะไร ต้องเปลี่ยนไหม

คำถามไม่ใช่ว่าทำได้หรือไม่ได้ เพราะทำก็ได้ ไม่ทำก็ได้ ขึ้นอยู่กับว่าคุณจะได้ความสัมพันธ์แบบ healthy หรือ toxic มากกว่า

คุณแม็กซ์ย้ำว่า healthy ไม่ได้แปลว่าจะเลิกกันไม่ได้ บางคู่เข้ากันได้ดีแต่จูนเรื่องแต่งงานไม่ตรงกัน สุดท้ายก็ต้องแยก ไม่มีคำไหนบอกว่าความรักจะคงทนถาวร มีแค่บอกว่าโมเมนต์นั้นมัน healthy

การเลือกคนรักแบบเดิมจึงไม่ใช่จุดพิจารณา แต่เป็นองค์ประกอบหนึ่งให้สังเกตว่า ถ้ามีความสัมพันธ์ที่ toxic อยู่ มันมีจุดนี้อยู่ในประเด็นไหม

บทความนี้เรียบเรียงจากประสบการณ์ที่เล่าในรายการ ไม่ใช่การวินิจฉัย หากรู้สึกว่าตัวเองวนอยู่กับความสัมพันธ์เดิม ๆ จนกระทบใจ การปรึกษานักจิตวิทยาหรือจิตแพทย์ช่วยให้เห็นปมของตัวเองชัดขึ้น