ทำไมเราถึงเป็นคน Toxic ในมุมจิตวิทยา กับคำตอบที่ลึกกว่าที่คิด

คำว่า Toxic ถูกใช้บ่อยจนบางครั้งเราลืมไปว่ามันมีหลายมิติ การจะเข้าใจว่าทำไมคนหนึ่งถึงมีพฤติกรรม Toxic ต้องมองให้ลึกกว่าแค่การกระทำที่ปรากฏ เพราะเบื้องหลังมักมีเหตุผลที่ซับซ้อนซ่อนอยู่

คุณแม็กซ์ พิธีกรรับเชิญในรายการออลล์จิต พอดแคสต์ อธิบายว่าคนที่แสดงพฤติกรรม Toxic ไม่ได้เป็นแบบนั้นตั้งแต่เกิด แต่เกิดจากการเรียนรู้จากสภาพแวดล้อม โดยเฉพาะในครอบครัวที่เขาเติบโตมา

อะไรทำให้คนหนึ่งกลายเป็นคน Toxic

อีกกรณีคือเมื่อครอบครัวมีความ Toxic เกิดขึ้น เช่น การใช้ความรุนแรงระหว่างกัน เด็กที่เห็นเหตุการณ์ซ้ำ ๆ จะซึมซับทั้งความรู้สึกและรูปแบบการจัดการความขัดแย้งไว้โดยไม่รู้ตัว

เด็กไม่ได้จำแค่ตอนเริ่มหรือจุดจบ แต่จำความรู้สึกตลอดทั้งช่วงที่พ่อแม่ทะเลาะกัน

เมื่อโตขึ้นและต้องสร้างความสัมพันธ์ของตัวเอง เขาจะนำวิธีการที่เคยเห็นมาใช้ เพราะไม่มีทักษะอื่นติดตัวมา

นอกจากนี้ ครอบครัวที่ใช้ความเงียบจัดการความขัดแย้งก็อาจทำให้เด็กเรียนรู้ว่าเมื่อมีปัญหาต้องเก็บกดไว้ เมื่อโตขึ้นและเผชิญความขัดแย้งเอง เขาอาจรับมือไม่ไหวและแสดงพฤติกรรม Toxic ออกมาแทน

ทำไมบางคนถึงเลือกใช้พฤติกรรม Toxic

คุณแม็กซ์เล่าว่าเคยคุยกับเด็กแว้นสี่คนที่ปั๊มน้ำมัน เขาแชร์ว่าตัวเองก็เคยเป็นเด็กแว้น แล้วถามว่ามาแว้นทำไม คำตอบคือ 'เพื่อไม่ให้เหงา' เพราะที่บ้านมีปัญหา การอยู่กับกลุ่มเพื่อนทำให้รู้สึกไม่เหงา

แม้สังคมจะให้การยอมรับภายใต้เงื่อนไขที่ต้องทำตัวแบบนั้น

สังคมมีส่วนทำให้คนเป็น Toxic ไหม

คุณแม็กซ์เปรียบเทียบว่าการกระตุ้นเหมือนการหว่านเมล็ดลงในดินที่ถูกที่ ถูกเวลา ถูกจังหวะ แม้ไม่ต้องรดน้ำหรือใส่ปุ๋ย เมล็ดนั้นก็เติบโตได้

ทำอย่างไรถึงรู้ว่าตัวเองเป็นคน Toxic หรือแค่มีพฤติกรรม Toxic

แต่ถ้าทำซ้ำ ๆ จนกลายเป็น Pattern และใช้ทุกครั้งที่เผชิญความขัดแย้ง จนไม่มีเครื่องมืออื่นเหลืออยู่เลย นั่นจึงเริ่มเป็นตัวตนแบบ Toxic Person

คนที่เป็น Toxic Person คือคนที่ใช้ความ Toxic บ่อยมาก จนเหมือนไม่มีเครื่องมืออื่นแล้ว

ส่วนกรณีที่แค่รู้สึกไม่พอใจใครโดยที่เขาไม่ได้ทำอะไร แล้วเราไปทำร้ายเขาก่อน อันนั้นก็ยังถือว่าเป็นพฤติกรรม Toxic ที่เกิดจากการจัดการอารมณ์ของตัวเองไม่ดี

นิยามของความ Toxic ที่แท้จริงคืออะไร

การเติมเต็มช่องว่างภายในจิตใจและเรียนรู้วิธีตอบสนองความต้องการโดยไม่ทำร้ายคนอื่นเป็นสิ่งสำคัญ การตระหนักรู้ว่าตัวเองกำลังใช้ความ Toxic เป็นเครื่องมือเดียวอยู่หรือไม่ และหันมาฝึกทักษะอื่นในการจัดการอารมณ์

จะช่วยลดการทำร้ายตัวเองและคนรอบข้างได้

บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ หากคุณหรือคนใกล้ตัวกำลังมีปัญหาสุขภาพจิต สามารถโทรปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง