ปุ่มลบความทรงจำที่เจ็บปวด กดไหม ถ้าลบได้จริงจะเกิดอะไรขึ้น
ถ้ามีปุ่มกดลบความเจ็บปวดได้ จะกดไหม คำถามนี้ชวนให้คิดถึงกลไกสมองที่เลือกเก็บเรื่องหนักไว้ลึกๆ และราคาที่ต้องจ่ายถ้าเราลืม

ถ้ามีปุ่มที่กดแล้วลบความทรงจำเจ็บปวดได้จริง จะกดไหม คำถามนี้ไม่มีคำตอบเดียว และคนที่ตอบว่าไม่กดก็ไม่ได้แปลว่าเขาไม่เคยเจ็บ
ตอนแรกที่ได้ยินคำถามนี้ ทั้งสองคนในคลิปนึกถึงเรื่องที่ตัวเองเคยเจ็บ แล้วพบว่าตัวเองก็อยากลบอยู่เหมือนกัน แต่พอคุยกันไปเรื่อยๆ คำตอบเริ่มเปลี่ยน
พิธีกรคนหนึ่งเล่าว่าเคยไปทำฝึกงานเรื่อง compassion แล้วมีนักศึกษาคนหนึ่งพูดว่า การยอมรับความเจ็บไม่เท่ากับทิ้งมันไป เราควรมองมันด้วยและเก็บไว้เป็นประสบการณ์
เพราะถ้าปล่อยวางอย่างเดียวโดยไม่ดูว่ามันเกิดอะไรขึ้น เราอาจจะผิดซ้ำ เจ็บซ้ำ ในเรื่องเดิมอีกครั้ง
ไม่ใช่แค่ปล่อยวาง เพราะบางทีเราปล่อยวางเราอาจจะผิดซ้ำกับเรื่องเดิม
ทำไมสมองถึงเลือกเก็บเรื่องหนักไว้ลึกๆ
แต่เพื่อนสนิทที่รับรู้เรื่องนี้มาตลอดกลับจำได้หมด แล้วเล่าให้ฟัง เขาถึงรู้ว่าตัวเองลืมไปแล้วจริงๆ
เขาเลยตั้งข้อสังเกตว่า ตอนนี้เรามีกลไกป้องกันตัว ถ้าเรื่องไหนหนักเกินไป สมองก็ล็อกเก็บลงไปเลยว่าไม่คิดถึงดีกว่า เพราะถ้าคิดถึงมันจะพาความกังวลมาเยอะ
กลไกนี้ทำงานเงียบๆ เราไม่รู้ตัวว่ามันล็อกอะไรไว้ จนมีคนมาเล่าให้ฟังว่ามันเคยเกิดขึ้น
ลบความเจ็บได้จริงจะดีไหม
ถ้าเราลืมว่าเคยทำอะไรพลาดไป เราก็มีโอกาสพลาดแบบเดิมอีก เพราะไม่มีข้อมูลในหัวว่าครั้งก่อนมันจบยังไง
แต่ถ้าเราจำได้ ความเจ็บปวดจะน้อยลง เพราะเรารู้ว่าครั้งต่อไปควรทำต่างออกไปยังไง
ถ้าเราจำได้ เราจะเอาประสบการณ์ เจ็บปวดน้อยกว่า
เจ็บแล้วเจ็บให้สุด หมายความว่าอะไร
พิธีกรคนหนึ่งบอกว่าเขาก็มีแผลที่อยากลืม แต่มันลืมไม่ได้ ก็ได้แต่ยอมรับว่ามันเกิดขึ้น แล้วเก็บไว้เป็นบทเรียนไม่ให้ทำผิดซ้ำ
แต่มีบางเรื่องที่ต้องจำให้แม่น ห้ามลืมเด็ดขาด เพื่อไม่ให้พลาดอีก เพราะถ้าลืมก็จะไปผิดทางเดิม
ทำไมบางคนผิดซ้ำเดิมๆ ทั้งที่จำได้
ส่วนอีกคนบอกว่าไม่อยากลืมเรื่องไหนเลย เพราะทุกอย่างที่ผ่านมาคือส่วนหนึ่งที่ทำให้เรามาเป็นเราตรงนี้
ถ้าอะไรหายไป เราจะยังเป็นเราแบบนี้อยู่ไหม คำถามนี้เหมือนคำถามที่ว่าถ้าย้อนกลับไปแก้ไขอดีตได้ จะแก้ไหม แค่เปลี่ยนเป็นการลบความทรงจำแทน
กลัวการถูกลืม หรือกลัวการลืม มากกว่ากัน
มีคำถามอีกข้อว่า อยากเป็นคนถูกลืมหรือเป็นคนลืมมากกว่ากัน พอได้ยินคำถามนี้ พิธีกรคนหนึ่งนึกไปถึงเรื่องความตาย
ถ้าเราจากไป คนข้างหลังจะจำได้ไหมว่าเราเคยมีอยู่ แม้ความทรงจำนั้นจะเจ็บปวด แต่ถ้าลืมก็จะลืมสิ่งดีๆ ของเขาไปด้วย
แม้จะเจ็บปวดใช่ จำไม่งั้นเราจะลืมอันที่ดีของเขาด้วย
ความเจ็บกับความสุข สมองจำอันไหนแม่นกว่า
มีประโยคหนึ่งว่า สิ่งใดเกิดขึ้นแล้วให้จดจำ แต่บทเรียนไม่ต้องจดจำความเจ็บ พิธีกรคนหนึ่งบอกว่าเขาก็ชอบจดจำความเจ็บบางอันนะ มันเป็นเรื่องราวดี
เขาว่ามันขึ้นอยู่กับเลเวลของเรื่องด้วย บางเรื่องก็ไม่อยากจับ แต่พอลองมองย้อนกลับไป ความเจ็บบางอันก็อยากจับ มันเหมือนนางเอก MV นางเอกซีรีส์ดีๆ ที่ทำให้เรารู้สึก
เรื่องจริงของญาติที่สมองไม่ยอมรับว่าแม่จากไป
มีช่วงหนึ่งที่ทุกคนรู้แล้วว่าแม่เริ่มหมดแรง แต่ลูกกลับยอมรับภาวะนั้นไม่ได้ สมองช็อกจนจำไม่ได้ว่าการเสียชีวิตคืออะไร
เขายังใช้ชีวิตปกติ กลับบ้านก็เดินเข้าไปหาแม่ คุยกับแม่เหมือนเดิม ส่วนพ่อก็ไม่ยอมรับว่าแม่ไม่อยู่แล้วเช่นกัน
มันเป็นช่วงระยะเวลาสั้นๆ แค่ไม่กี่วัน พิธีกรไม่แน่ใจว่ามันคือภาวะของสมองหรือเป็นการหลอกตัวเอง
แต่สิ่งนี้ทำให้เห็นว่า ความเจ็บปวดบางอย่างในช่วงแรก เราอยากจะลืมมันจริงๆ
แล้วถ้ามีปุ่มจริงๆ จะเลือกอะไร
การยอมรับว่ามันเกิดขึ้น แล้วไปต่อ อาจจะยาก และถ้าเกิดขึ้นจริงตอนที่เจ็บมากๆ ก็ไม่รู้ว่าจะกดไหม แต่ในอุดมคติคืออยากอยู่กับมันแล้วไปต่อให้ได้
เหมือนที่เขาพูดกันว่า พอเรารู้สึกแล้ว ก็มองอย่างเป็นเหตุเป็นผลว่าเราพลาดตรงไหน แล้วค่อยเอากลับมาแก้ มันตรงกับชีวิตจริงมากกว่า
บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ หากใครกำลังทุกข์ใจอย่างหนักและคิดทำร้ายตัวเอง สายด่วนสุขภาพจิต 1323 รับสายฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง
ทีม Alljit
บทความนี้เรียบเรียงจากรายการของ Alljit ที่พูดคุยกับนักจิตวิทยา จิตแพทย์ และคนที่เคยผ่านเรื่องนั้นมาก่อน เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการดูแลใจ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรักษาเฉพาะราย