เดินป่าคลายเครียดจริงไหม อาบป่าช่วยอะไรบ้าง ฉบับคนไม่เคยเข้าไพร

เดินป่าช่วยคลายเครียดได้จริง และไม่จำเป็นต้องเป็นป่าใหญ่ไกลเมืองด้วย กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกให้นิยามการอาบป่า หรือชินรินโยกุ ว่าเป็นการใช้ประสาทสัมผัสทั้งห้าสัมผัสธรรมชาติอย่างมีสติ เพื่อผ่อนคลายทั้งใจและกาย

ประโยชน์ที่ได้มีตั้งแต่ลดความเครียด ปรับสมดุลอารมณ์ ลดความวิตกกังวลและซึมเศร้า ไปจนถึงเรื่องที่หลายคนอาจไม่รู้ว่าช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน จากการสูดอากาศบริสุทธิ์ที่มีประจุลบในป่า

อาบป่ากับเดินป่าต่างกันยังไง

คำว่าอาบป่าเน้นการอยู่กับธรรมชาติอย่างมีสติ ไม่ได้วัดกันที่ระยะทางหรือความเหนื่อย แต่เป็นการนำตัวเองไปอยู่ในสภาพแวดล้อมของป่าไม้ แล้วปล่อยให้ประสาทสัมผัสทั้งห้าทำงาน

ส่วนการเดินป่าเป็นกิจกรรมที่กว้างกว่า มีตั้งแต่เดินสั้นๆ ไปจนถึงเดินหลายวัน ซึ่งแต่ละแบบก็ใช้ร่างกายและความพร้อมคนละระดับ

hiking trekking trail ต่างกันตรงไหน

Hiking คือการเดินป่าระยะสั้น ตามเส้นทางที่เจ้าหน้าที่หรือนักสำรวจกำหนดไว้ มักเป็นทางเดินง่าย เน้นศึกษาธรรมชาติ ค้างคืนได้แต่ไม่ต้องเตรียมตัวมาก บางทีเป็นทริปวันเดียวก็จบ

Trekking คือเดินป่าระยะไกล ใช้เวลาหลายวัน อาจออกนอกเส้นทางหลักได้ ต้องเตรียมร่างกายและอุปกรณ์มากกว่า hiking ชัดเจน เพราะบางเส้นทางเดินกันเป็นสิบวัน เป็นร้อยกิโลเมตร

ส่วน trail ที่หลายคนสับสน จริงๆ เน้นการวิ่งในเส้นทางธรรมชาติ พื้นผิวขรุขระ มีรากไม้ โขดหิน โคลน และความลาดชันหลากหลาย

แต่ trail ไม่ได้แปลว่าต้องโหดเสมอไป อย่างที่ญี่ปุ่นหรือไต้หวันมี trail รอบหมู่บ้านหรือในอุทยานที่ทำทางไว้เรียบร้อย ผู้สูงอายุก็เดินได้

ทำไมเดินป่าแล้วใจถึงสงบ

มีทฤษฎีรองรับอยู่หลายข้อ ข้อแรกคือ mindfulness การเดินป่าทำให้เรากลับมาอยู่กับปัจจุบัน มีสมาธิและสติ ไม่ได้คิดเรื่องงานหรือเรื่องที่ค้างคา

ข้อสองคือ color psychology สีเขียวของธรรมชาติมีผลต่อความสงบ เพราะเป็นคลื่นแสงที่สบายตา กล้ามเนื้อตาไม่ต้องทำงานหนัก จึงช่วยลดความเครียดได้

ข้อสามคือเสียงธรรมชาติทำให้คอร์ติซอลลดลง และการขยับร่างกายทำให้เอนดอร์ฟินเพิ่มขึ้น สองอย่างนี้ทำงานคู่กัน พอเดินไปสักพักจะรู้สึกว่าอารมณ์เบาลงจริง

หายไปเลยแบบ 3-4 วัน สร้างความมั่นใจ ภูมิใจในตนเองได้จากการเอาชนะทางชั้น ทางการปีน

ทำไมคนเมืองถึงอยากเข้าป่า

หลายคนที่ไปเดินป่าแล้วรู้สึกว่าเราเป็นแค่สิ่งเล็กๆ บนโลกที่กว้างใหญ่ พอเห็นภูเขาหรือทิวทัศน์กว้างๆ เรื่องที่คิดวนอยู่ก็ดูเล็กลง

มีอีกมุมที่ถูกพูดถึงในคลิป คือคุณหมอผู้หญิงคนหนึ่งไปเดินเอเวอเรสต์ แล้วเล่าประสบการณ์ว่าเธอรู้สึกว่าตัวเองไม่ได้ทำอะไรเป็นประโยชน์กับธรรมชาติหรือโลกนี้เลย ประโยคนี้ทำให้หลายคนอินเวลากลับเข้าไปอยู่ในป่า

การทำอะไรใหม่ๆ ก็เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เดินป่าติดใจ ปี 2024 เป็นปีที่เริ่มเดินจริงจัง พอเดินไปสักพักจะเหนื่อย ท้อ และคิดว่าเรามาทำอะไร แต่พอถึงจุดหมายที่ตั้งใจไว้ ความรู้สึกนั้นก็หายไป พอกลับมาก็อยากไปอีก

เดินป่าช่วยเรื่องมิตรภาพได้จริงไหม

ได้ เพราะกิจกรรมที่คนชอบเหมือนกันจะพาคนที่ถูกคอกันมาเจอกัน ไม่ว่าจะเป็นคนที่ไม่เคยรู้จักหรือคนที่รู้จักอยู่แล้ว พอเดินด้วยกันหลายชั่วโมงก็กลายเป็นมิตรภาพที่แน่นขึ้น

อีกด้านที่หลายคนพูดถึงคือ social detox ได้พักจากหน้าจอ พักจากการตอบข้อความ และได้อยู่กับคนตรงหน้าแทน

เข้าไปแล้วทำลายธรรมชาติได้โดยไม่รู้ตัวยังไง

การเดินป่าแม้แค่เดินก็สร้างผลกระทบได้ อย่างการเหยียบจอมดหรือไส้เดือนที่โผล่ขึ้นมาจากดิน ทริปล่าสุดจึงต้องระวังมากขึ้น

ที่ถูกพูดถึงหนักคือการหยิบหินมาเรียงเป็นกองตามความเชื่อ บางคนมองว่าไม่ควรทำ เพราะเป็นการรบกวนที่อยู่ของสัตว์เล็กๆ และหินบางชนิดพอตากแดดนานๆ แล้วแตกง่ายกว่าเดิม

หลักที่ควรจำคือ Leave No Trace นำอะไรเข้าไปก็เอาออกมาให้หมด ไม่ทิ้งขยะข้างทาง ปล่อยทุกอย่างให้อยู่ในสภาพเดิม ไม่รบกวนสัตว์ และเคารพเพื่อนร่วมทาง

เรื่องเคารพเพื่อนร่วมทางสำคัญมากบนเส้นทางแคบ เพราะขึ้นลงทางเดียวกัน ถ้าเจอกันต้องหลบให้กัน ไม่ให้การจราจรบนเขาติดขัด

ไม่มีเวลาเข้าป่า ทำยังไงได้บ้าง

เปลี่ยนจากเดินป่าเป็นเดินสวนสาธารณะหรือพื้นที่สีเขียวใกล้บ้านก็ได้ผลใกล้เคียงกัน เพราะได้ฝึกสติและได้อยู่กับธรรมชาติสีเขียว

อีกวิธีคือสร้างมุมธรรมชาติในบ้าน ปลูกต้นไม้ในบ้านหรือที่ทำงาน ต้นไม้ฟองอากาศหรือไม้ประดับก็ช่วยสร้างความสดชื่นได้

หรือใช้เสียงธรรมชาติและกลิ่นจากป่า เช่น เสียงน้ำไหล เสียงลมพัด เสียงนกร้อง และน้ำมันหอมระเหยอย่างยูคาลิปตัสหรือไพน์ที่มีฟินโทไซด์ ช่วยสร้างบรรยากาศผ่อนคลาย

มีเว็บที่รวมเสียงธรรมชาติจากทั่วโลกไว้ให้ฟัง ข้อเสียคือคลิปสั้นราวหนึ่งนาทีครึ่ง แต่ก็เปลี่ยนคลิปไปเรื่อยๆ ได้ และมีแอปอย่าง AweTale ที่รวมเส้นทาง trail ทั่วโลก ใช้หาทางเดินใกล้ตัว บันทึกเส้นทาง และดูเส้นทางที่คนอื่นเดินไว้ได้

ถ้ายังไม่พร้อมไปไกล ลองเดิน trail ใกล้บ้านก่อน หรือศึกษาธรรมชาติเส้นทางที่จะไป แล้วถามตัวเองว่าเริ่มแบบไหนเหมาะกับเรา บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัย หากรู้สึกเครียดหรือซึมเศร้าต่อเนื่อง โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง