เป็นตัวเองแต่ไม่ถูกยอมรับ ทำยังไงให้อยู่ร่วมกับสังคมได้

ความรู้สึกว่าเป็นตัวเองแล้วไม่ถูกยอมรับ แต่ถ้าเป็นแบบที่สังคมชอบก็ไม่มีความสุข เป็นความขัดแย้งที่คนจำนวนมากเจอ จุดสมดุลของเรื่องนี้ไม่ได้อยู่ตรงกลางเสมอไป และไม่ได้มีสูตรตายตัว

คุณวันเฉลิมชวนถอดความขัดแย้งนี้ออกเป็นสองสมการ สมการแรกคือเป็นตัวเองแต่ไม่ถูกยอมรับ สมการที่สองคือเป็นแบบที่สังคมชอบแต่ไม่มีความสุข ทั้งสองสมการมีตัวแปรซ่อนอยู่ที่ต้องแกะก่อนจะหาคำตอบได้

ก่อนจะบอกว่าเป็นตัวเอง เราชัดเจนกับตัวเองแล้วหรือยัง

หลายคนรีบพูดว่าเป็นตัวเอง แต่ยังไม่ได้เช็กว่าตัวเองพอใจในตัวตนนั้นจริงไหม คุณวันเฉลิมบอกว่าต้องสตาร์ทตรงนี้ก่อน เพราะถ้ายังไม่เคลียร์ตัวเอง ก็จะกระวนกระวายว่า วันนี้โอเคแล้วพรุ่งนี้ไม่โอเค จะเปลี่ยนได้ไหม

คำตอบคือเปลี่ยนได้ ขึ้นอยู่กับเหตุการณ์และสถานการณ์ สิ่งสำคัญคือต้องเฟิร์มกับตัวเองก่อนว่า เวอร์ชันนี้ที่แสดงออกในบริบทนี้ เราชอบและพอใจแล้ว

ทำไมเขาถึงไม่ยอมรับเรา

คุณวันเฉลิมบอกว่าเป็นคำถามที่คนส่วนใหญ่ลืมหา พอไม่ได้รับการยอมรับ คนมักเลือกสองทาง คือเปลี่ยนตัวเองให้เขายอมรับ กับช่างมัน ฉันไม่แคร์ แต่ทั้งสองทางไม่ได้ทำให้เข้าใจเหตุผลที่แท้จริง

ยกตัวอย่างคนที่เพิ่งย้ายมาอยู่ซอยใหม่ เดือนหนึ่งแล้วไม่มีใครคุยด้วยเลย พอสังเกตดี ๆ อาจพบว่าคนแถวนั้นนับถือศาสนาหนึ่งที่มองศาสนาของเราเป็นเรื่องผิด นี่คือเหตุผลที่เขาไม่ยอมรับ ซึ่งไม่เกี่ยวกับว่าเราทำอะไรผิด

ถ้าเขาเป็นแบบนี้ เราจะอยู่กับเขาได้ยังไง

เมื่อรู้เหตุผลแล้ว เรื่องจะเบาลงทันที เพราะเราแยกได้ว่า อะไรคือสิ่งที่เราปรับได้ และอะไรคือสิ่งที่เขาแบกอคติมาก่อนแล้ว

คุณวันเฉลิมเล่าเคสของอาจารย์ชาวยิวที่อพยพจากเยอรมนีไปอเมริกา แต่คนแถวนั้นไม่ชอบชาวยิว เขาทุกข์ใจมาก ทั้งที่เขาไม่ได้ทำอะไรผิด

ถ้าเราพิจารณาตัวเองแล้วเราไม่ได้ทำอะไรผิด

จุดสมดุลคือตรงกลาง 50-50 จริงหรือ

คุณวันเฉลิมบอกว่าไม่จริง ในทางคณิตศาสตร์ 50-50 อาจเรียกว่าสมดุลได้ แต่จุดสมดุลในชีวิตจริงไม่จำเป็นต้องอยู่ตรงกลาง

มันอาจเป็น 70-30 หรือ 90-10 ก็ได้ ถ้าสถานการณ์นั้นโอเคกับเรา และจุดนี้เปลี่ยนได้ตามบริบท ไม่ใช่ตัวเลขตายตัว

ถ้าต้องเป็นแบบที่สังคมชอบ เราจะรู้ได้ยังไงว่าไม่ไหว

ต้องนิยามให้ได้ว่าเป็นแบบสังคมที่ว่า คือแบบไหน แล้วการเป็นแบบนั้นทำให้เราไม่มีความสุขอย่างไร

คุณวันเฉลิมยกเคสคนทำงานที่ต้องเจอกันเป็นทีม เขาเป็นอินโทรเวิร์ตที่ปรับตัวได้ดี ทำงานปกติ แต่เพื่อนร่วมงานกลับหวาดระแวงว่าเขาเป็นคนสองหัว เพราะเขาเข้ากับทุกคนได้

พอถอดออกมาได้ว่า ความไม่มีความสุขมาจากการต้องเป็นคนนิสัยที่เราเองก็รังเกียจ ก็จะตอบได้เลยว่าไม่เป็นดีกว่า

แล้วจะหาจุดสมดุลของตัวเองได้ยังไง

ต้องนิยามจุดสมดุลของตัวเองและไม่ยึดติดว่า ถ้าครั้งนี้เป็นแบบนี้ ครั้งหน้าต้องเป็นแบบเดิม

คุณวันเฉลิมบอกว่าจุดนี้ต้องเรียนรู้และมองอยู่เสมอ มันไม่ใช่สิ่งที่ระบุเป็นตัวเลขหรือหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ได้

บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัย หากรู้สึกทุกข์ใจจนทำร้ายตัวเอง โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง