แอบรักข้างเดียวกับ Parasocial ต่างกันยังไง ทำไมเราถึงอิน

Cambridge Dictionary ประกาศให้ Parasocial เป็นคำแห่งปี 2025 สะท้อนว่าคนจำนวนมากกำลังผูกพันทางอารมณ์กับคนที่ไม่มีทางรู้ว่าเรามีตัวตน ปรากฏการณ์นี้ใกล้เคียงกับแอบรักข้างเดียว แต่เจ็บคนละแบบ

แอบรักข้างเดียวคือเราชอบเพื่อนสนิทหรือคนใกล้ตัว อีกฝ่ายรู้ว่าเราชอบ และเราก็คาดหวังกับความสัมพันธ์นั้นด้วย

Parasocial คือเราชอบไอดอล ศิลปิน หรือแม้แต่ AI ที่มีลักษณะคล้ายมนุษย์ อีกฝ่ายรู้ว่ามีแฟนคลับอยู่ แต่ไม่รู้ว่าเราชื่ออะไร หน้าตาเป็นยังไง

Parasocial กับแอบรักข้างเดียวต่างกันตรงไหน

ความต่างอยู่ที่ความคาดหวัง ในแอบรักข้างเดียวมีความหวังและความกลัวถูกปฏิเสธปนกัน ส่วน Parasocial เรายอมรับสภาพได้ง่ายกว่าว่าอีกฝ่ายไม่มีวันเป็นของเรา

พิธีกรเล่าว่าสมัยเด็กเคยถ่ายรูปตัวเองแล้วแท็ก Taeyeon ใน IG ทั้งที่ในรูปมีแต่หน้าตัวเอง ไม่เกี่ยวกับ Taeyeon เลย ตอนนั้นอยากให้เขาเห็นว่าเราชอบเขา แต่จริง ๆ เขาไม่เห็นหรอก และเราก็ไม่แคร์เท่าไหร่

อีกคนเล่าว่าตอนติ่งพี่มาร์คอยู่ ๆ ก็ดิ่ง รู้สึกว่าตัวเองตัวเล็กนิดเดียว เขาอยู่อีกฟากของโลก เขาจะรู้ไหมว่าเราซัพพอร์ตเขาอยู่ แต่ก็ดาวน์แค่สองสามวันแล้วหาย

ทำไมเราถึงอินกับคนที่ไม่รู้จักเรา

ข้อแรกคือกลไกของสื่อ ยูทูเบอร์หรือศิลปินพูดคุยกับเราผ่านคลิปด้วยน้ำเสียงเหมือนคุยกับเพื่อนสนิท มีชื่อเรียกแฟนดอมเฉพาะ ทำให้เรารู้สึกเป็นส่วนหนึ่ง เป็นคนพิเศษ

ข้อสองคือความเหงา เมื่อเราขาดการเชื่อมต่อทางสังคมจริง Parasocial ก็ช่วยเติมความต้องการเป็นส่วนหนึ่ง การมีแฟนคลับทำให้เหมือนมีเพื่อนอยู่ด้วยตลอดเวลา เปิดหน้าจอเมื่อไหร่ก็เจอ

ข้อสามคือ Projection กลไกป้องกันตัวเองแบบหนึ่ง เรายัดความรู้สึกหรือความอยากเป็นลงไปที่ไอดอล พอเขาสำเร็จ เราก็รู้สึกเหมือนเราสำเร็จด้วย พอเขาพลาด เราก็แตกสลายเหมือนกัน

Parasocial มีข้อดีจริงหรือเปล่า

ข้อดีคือเป็นแรงบันดาลใจ ชอบหุ่นคนนี้ก็อยากออกกำลังกายตาม อยากเรียนหมอเหมือนไอดอลก็พยายามเรียน นี่ทำให้เราค้นพบด้านที่เราไม่เคยรู้ว่ามี

ข้อดีอีกอย่างคือศิลปินเป็นพื้นที่ปลอดภัย เศร้าแค่ไหนเปิดคลิปคอนเสิร์ตหรือคลิปสั้นก็รู้สึกดีขึ้น ความเครียดลดลงจริง

ยุคนี้ยังมีคอร์ไซน์ เฟสไทม์กับไอดอลได้ ซื้ออัลบั้มเยอะหรือสุ่มอัลบั้มเกินหมื่นก็ได้ถ่ายโพลารอยด์ด้วย งบถึงก็ไปได้ทุกงาน ต่างจากสมัยก่อนที่ต้องรอมีตแอนด์กรีต

แล้วข้อเสียของ Parasocial คืออะไร

ข้อแรกคือล้ำเส้นชีวิตจริง บางคนตามไอดอลทุกที่ ไปทุกงานที่เขาไป พวกซาแซงจะบอกว่านี่คือการซัพพอร์ต แต่จริง ๆ มีเส้นบาง ๆ ระหว่างสนับสนุนกับก้าวก่าย

ข้อสองคือคาดหวังไม่สมจริง เราวาดภาพว่าเขาต้องนิสัยดีร้อยเปอร์เซ็นต์ ต้องเป็นคนแบบที่เราจินตนาการ พอเขาไม่เป็นอย่างนั้นก็ผิดหวังเอง

ข้อสามคือกระทบความสัมพันธ์จริง ใช้เวลาและพลังอารมณ์ไปกับความสัมพันธ์ทางเดียวมากเกินไปจนลืมคนใกล้ตัว

เคารพการมีอยู่ซึ่งกันและกัน ไม่ก้าวก่าย แล้วก็รู้จักเขาเท่าที่เขาอยากให้เรารู้จัก

เวลาไอดอลมีแฟน ทำไมแฟนคลับรู้สึกถูกหักหลัง

บางคนมองว่าศิลปินคือคนที่มอบความสุขให้เรา แต่ก็มีคำถามว่าความรู้สึกนั้นต้องการครอบครองหรือเปล่า แบบความสุขของฉันต้องเป็นความสุขของฉันเท่านั้น

ความจริงคือเราไม่มีทางรู้ว่าคนที่ศิลปินคบด้วยนิสัยดีหรือไม่ หรือบางทีศิลปินเองก็อาจจะนิสัยไม่ดีก็ได้ ทุกอย่างเกิดขึ้นได้หมด

เวลาเรารู้จักใครสักคนหนึ่งจริง ๆ เราก็ยังไม่เคยเห็นเขาโชว์ร้อยเปอร์เซ็นต์ คนเราเปลี่ยนไปได้ตลอด ถ้าเขาไปมีความสุขก็ฝึกยินดีกับเขาหน่อย

อยู่กับ Parasocial ยังไงไม่ให้ทำร้ายตัวเอง

Parasocial ช่วยคลายเหงาได้ แต่แทนที่ความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งในชีวิตจริงไม่ได้ การจมอยู่กับความสัมพันธ์ไฟเดียวมากเกินไปจะทำให้เรารู้สึกโดดเดี่ยวจากคนรอบข้างในที่สุด

เรายังเอาไอดอลเป็น role model ได้ แต่ไม่ควรเอาเขาไปเปรียบเทียบกับตัวเอง เพราะคนเราไม่เหมือนกัน

ถ้าเขาเลิกกับคนที่คบอยู่แล้วกลับมาเป็น Safe Zone เราก็เป็น Safe Zone ให้เขาเหมือนเดิม