โทษตัวเองบ่อยๆ ทำยังไงดี ข้อดีข้อเสียและวิธีรับมือ

การโทษตัวเองไม่ใช่เรื่องแย่เสมอไป มันมีข้อดีตรงที่ทำให้เรายอมรับข้อจำกัดของตัวเอง และมองเห็นว่าสิ่งที่เกิดขึ้นอาจเป็นความผิดพลาดของเรา ซึ่งนำไปสู่การพัฒนาตัวเองให้ดีขึ้นได้

แต่ถ้าโทษตัวเองมากเกินไป จะกลายเป็นกับดักที่ทำให้เราจมอยู่กับความรู้สึกแย่ๆ ซ้ำแล้วซ้ำเล่า โดยไม่เกิดการเปลี่ยนแปลงจริง

โทษตัวเองบ่อยๆ เกิดจากอะไร

สาเหตุหนึ่งที่ทำให้เราโทษตัวเองคือความกลัวการถูกปฏิเสธจากคนอื่น เมื่อกลัวว่าใครจะไม่ชอบ เราจึงเลือกโทษตัวเองเป็นกลไกป้องกันตัว แล้วก็กลับมาเกลียดตัวเองมากขึ้น

การทำความเข้าใจว่ากลไกนี้ทำงานอย่างไร จะช่วยให้เราเห็นทางเลือกอื่นในการจัดการกับความกลัวนั้น

โทษตัวเองมีข้อดีจริงหรือ

ข้อดีคือมันเตือนให้เราตระหนักถึงข้อจำกัดและความผิดพลาดของตัวเอง ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการปรับปรุงตัว

แต่ข้อดีนี้จะเกิดเฉพาะเมื่อเรามองอย่างมีสติ ไม่ใช่ปล่อยให้เสียงตำหนิตัวเองดังกลบทุกอย่าง

จะรู้ได้ยังไงว่าโทษตัวเองมากเกินไป

สังเกตคำพูดติดปากหรือความคิดที่ผุดขึ้นบ่อยๆ เช่น 'เราทำไม่ได้ดีเลย' 'มันเป็นความผิดของเรา' ถ้าคำเหล่านี้วนซ้ำจนทำให้รู้สึกแย่ตลอดเวลา นั่นคือสัญญาณว่าเริ่มมากเกินไป

ยิ่งเราหยุดไม่ได้และเชื่อว่าตัวเองไม่ดีจริงๆ โดยไม่มีเหตุผลรองรับ ก็ยิ่งต้องระวัง

ทำอย่างไรเมื่อเริ่มโทษตัวเอง

เริ่มจากการรับรู้ว่ากำลังโทษตัวเอง แล้วถามตัวเองว่ากำลังกลัวอะไรอยู่ การเห็นความกลัวจะช่วยให้เลือกวิธีตอบสนองที่ต่างออกไป

ลองหันกลับมาดูความรู้สึกของตัวเองว่า การโทษตัวเองทำให้เรารู้สึกอย่างไร และมีทางเลือกอื่นในการป้องกันตัวเองไหม

การที่ตัวเรากลัวการถูกปฏิเสธจากคนอื่นแล้วเลือกใช้การโทษตัวเอง แล้วเราก็กลับมารู้สึกแย่กับตัวเองมากๆ

ตั้งคำถามกับความคิดโทษตัวเองยังไง

เมื่อคิดว่า 'เราทำได้ไม่ดี' ให้ถามต่อว่า ไม่ดีเพราะอะไร คำว่าไม่ดีของแต่ละคนไม่เหมือนกัน ถ้าตอบไม่ได้ว่าไม่ดีตรงไหน ก็จะจัดการกับความรู้สึกนั้นไม่ได้

การเจาะจงจะช่วยให้เห็นว่าความคิดนั้นจริงแค่ไหน หรือเป็นเพียงการตีความของเราเอง

ฝึกมองด้านดีของตัวเองได้ไหม

ลองใส่สิ่งดีๆ ของตัวเองลงไปในความคิดบ้าง แม้จะรู้สึกว่าทำได้ไม่ดี แต่ก็มีส่วนที่ทำได้หรือตั้งใจทำ

การมองเห็นทั้งด้านบวกและลบจะทำให้ภาพตัวเองชัดขึ้น และลดการโทษตัวเองแบบสุดโต่ง

แล้วจะค่อยๆ ลดการโทษตัวเองได้อย่างไร

ค่อยๆ สังเกตความคิดและอารมณ์ของตัวเองบ่อยขึ้น เมื่อเห็นทันความคิด ก็จะเลือกตอบสนองได้ต่างจากเดิม

กลไกป้องกันตัวเองจะค่อยๆ เปลี่ยนไปในรูปแบบที่healthyขึ้น และเราจะเข้าใจตัวเองมากขึ้น

บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ หากคุณรู้สึกทุกข์ใจมากหรือคิดทำร้ายตัวเอง สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ให้บริการฟรีตลอด 24 ชั่วโมง