เสพติดช้อปปิ้ง Shopaholic คืออะไร เช็กลิสต์ 6 ข้อก่อนคิดว่าตัวเองเป็น
เสพติดช้อปปิ้งไม่ใช่แค่ชอบซื้อของ แต่คือการพึ่งการซื้อเพื่อจัดการอารมณ์ เช็กลิสต์ 6 ข้อช่วยดูว่าตัวเองเข้าข่ายหรือแค่ใช้เงินเก่ง
ทีม Alljitจากรายการ อ่าน 5 นาที
เสพติดช้อปปิ้งไม่ใช่แค่ชอบซื้อของ แต่คือการพึ่งการซื้อเพื่อรับมือกับอารมณ์ของตัวเอง พอซื้อแล้วความสุขพุ่งขึ้น แล้วพอของมาถึงกลับรู้สึกผิด เสียดาย วนกลับไปซื้อใหม่
ทีมพิธีกรในไลฟ์พักใจกับ Alljit คุยกันตรงวัน 12.12 ซึ่งเป็นวันที่หลายคนกดสั่งของกันตั้งแต่เที่ยงคืน บางคนเล่าว่าซื้อตั้งแต่วันที่ 2 วันที่ 5 แล้วก็ 9 10 11 ต่อด้วยคืนวันที่ 12
ประเด็นที่ทีมชวนคุยไม่ใช่การห้ามซื้อ แต่ชวนดูว่าการซื้อของเราส่งผลเสียกับด้านไหนของชีวิตบ้าง ถ้ายังไม่กระทบและยังรู้สึกโอเค ก็ไม่จำเป็นต้องตีตราตัวเอง
เสพติดช้อปปิ้งคืออะไร ต่างจากคนชอบซื้อของยังไง
คำว่า Shopaholic มีความหมายตรงตัวว่าติดการช้อปปิ้ง คือการซื้อแบบห้ามตัวเองไม่ได้ ซื้อตลอดเวลา และมักตามมาด้วยความรู้สึกเสียดายทีหลัง
หัวใจของคำว่าเสพติดอยู่ที่การพึ่งพา เราใช้การซื้อเพื่อจัดการอารมณ์ ไม่ว่าจะเครียด เหงา หรือกังวล แล้วก็ขาดมันไม่ได้
มันเทียบเคียงได้กับการเสพติดอื่น ๆ ที่เปลี่ยนสิ่งนั้นมาเป็นช้อปปิ้ง ถ้าติดจนต้องผ่อนชำระและชักหน้าไม่ถึงหลัง ปัญหาหนี้สินจะตามมาเอง
จริง ๆ แล้วมันเป็นโรคทางจิตเวชหรือเปล่า
ทีมพูดถึงข้อมูลจาก Psychology Today ว่าการเสพติดช้อปปิ้งเป็นเรื่องที่น่ากังวลพอ ๆ กับการติดยาและติดแอลกอฮอล์ และเข้ารับการบำบัดได้จริง
ในทางจิตเวชมีคำหลายคำที่ใช้เรียก ที่พูดถึงในไลฟ์คือ Oniomania กับ Compulsive Buying Disorder และมีบางส่วนที่โยงกับโรคย้ำคิดย้ำทำ
แต่คำว่า Shopaholic เองอาจไม่ใช่ชื่อโรคทางจิตเวชโดยตรง ขึ้นอยู่กับว่าอาการเข้าเกณฑ์ของโรคไหน และต้องให้ผู้เชี่ยวชาญเป็นคนประเมิน
ผู้ชายก็เป็นได้ ไม่ใช่แค่ผู้หญิง
คลิปนี้ย้ำชัดว่าการช้อปปิ้งเกิดได้ทุกเพศทุกวัย ผู้ชายเจอในสัดส่วนที่น้อยกว่าผู้หญิง แต่ก็มี
รูปแบบที่ต่างกันคือผู้ชายมักซื้อของแต่งรถ ของในเกม หรือของสะสมที่ผูกกับงานอดิเรก
ทีมยังตั้งข้อสังเกตว่าสมัยก่อนผู้หญิงถูกกดดันจากสังคมมากกว่าจึงเครียดง่ายกว่า ซึ่งอาจอธิบายสัดส่วนที่ต่างกันได้
เช็กลิสต์ 6 ข้อ ดูว่าตัวเองเข้าข่ายไหม
ข้อแรกคือ ห้ามตัวเองไม่ได้ ต้องซื้อตลอดเวลา ข้อสองคือ มีความสุขตอนซื้อ แต่พอของมาถึงกลับรู้สึกผิดหรือเสียดาย
ข้อสามคือ ใช้การซื้อรับมืออารมณ์ลบ พอไม่ได้ซื้อจะหงุดหงิด กระวนกระวาย ข้อสี่คือ ต้องกู้เงินหรือผ่อนชำระเพื่อซื้อของที่อยากได้
ข้อห้าคือ เอาไปคืน แล้วก็ซื้อใหม่ วนอยู่แบบนี้ ข้อหกคือ ซื้อจนกระทบเรื่องเงิน ความสัมพันธ์ หรือการงาน
มีคนในไลฟ์เล่าว่าถึงขั้นกู้เงินเพื่อซื้อของ อีกคนบอกว่าถ้าไม่ได้เสียเงินก่อนนอนจะนอนไม่หลับ
ทุกวันก่อนนอนต้องได้ซื้อของ ถ้าไม่ได้เสียเงินนอนไม่หลับครับ
ทำไมซื้อของตอนดึกแล้วรู้สึกดีขึ้น
พิธีกรคนหนึ่งเล่าว่าช่วงเดือนนี้เข้าติ๊กต๊อกบ่อยมาก ทั้งที่ไม่ได้เศร้าไม่ได้เหงา แต่รู้สึกว่าการซื้อทำให้หายเครียด
คำถามที่ทีมชวนกลับไปถามตัวเองคือ ตอนนั้นเรารู้สึกอะไรกันแน่ เหงา เครียด หรือกังวล แล้วความรู้สึกนั้นมาจากเรื่องอะไร
พอรู้ว่าต้นทางอยู่ตรงไหน ก็ค่อย ๆ ไล่จากตรงนั้น ไม่ใช่เริ่มที่การห้ามซื้อ
ถ้าไม่อยากให้การซื้อควบคุมเรา เริ่มยังไง
ประเมินก่อนว่าการซื้อส่งผลเสียกับด้านไหนของชีวิต ถ้ายังไม่กระทบและไม่รู้สึกร้อนรุม ก็ไม่ต้องกังวลเกินไป
ถ้าส่งผลเสียหลายด้านจริง ๆ การคุยกับจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาช่วยให้รับมือได้ดีกว่าการฝืนใจหยุดเอง
ทีมปิดไลฟ์ด้วยการชวนทุกคนช้อปอย่างมีสติ และถามตัวเองก่อนกดสั่งทุกครั้งว่ากำลังซื้อเพราะอยากได้ หรือซื้อเพราะอยากให้อารมณ์ดีขึ้น
บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ ถ้ารู้สึกว่าตัวเองหรือคนใกล้ตัวกำลังมีปัญหาเรื่องการควบคุมการซื้อจนกระทบชีวิต สามารถโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง
ทีม Alljit
บทความนี้เรียบเรียงจากรายการของ Alljit ที่พูดคุยกับนักจิตวิทยา จิตแพทย์ และคนที่เคยผ่านเรื่องนั้นมาก่อน เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการดูแลใจ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรักษาเฉพาะราย
