ทำไมป่วยทางใจถึงหายช้ากว่าป่วยทางกาย เพราะมันไม่ได้มีน็อตตัวเดียวให้คลาย

เป็นหวัดวันจันทร์ กินยาครบ พอวันพฤหัสก็ลุกไปทำงานได้ตามปกติ ตั้งแต่วันแรกเรารู้อยู่แล้วว่าอีกไม่กี่วันมันจะจบ แต่กับอีกอย่างหนึ่งที่ไม่มีวันหมดอายุแปะอยู่บนซอง เราไม่เคยรู้เลยว่าอีกนานแค่ไหน

ตอนนี้ของ Learn & Share มาจากคำถามที่ลูกเพจส่งมาถามซ้ำๆ ว่าทำไมป่วยทางใจถึงใช้เวลานานกว่าป่วยทางกาย คำตอบที่คุยกันในรายการไม่ได้อยู่ที่ว่าใจอ่อนแอกว่าร่างกาย แต่อยู่ที่จำนวนจุดที่ต้องแก้

ป่วยทางกายมักมีสาเหตุที่ตรวจเจอแล้วจัดการได้ตรงจุด ส่วนอีกฝั่งเป็นของที่สะสมมานาน ทั้งความเครียดเก่า ทั้งความเจ็บที่ไม่เคยได้คลี่ออก

ไม่ใช่ว่าจิตแพทย์หรือใครก็ตามต้องมาคลายน็อตจุดเดียวแล้วมันจะหายเลย

น็อตมันมีหลายตัว และบางตัวก็ไม่ได้อยู่ในตัวเราด้วยซ้ำ

ป่วยทางใจกับป่วยทางกายมันต่างกันตรงไหนกันแน่

ในรายการเปรียบไว้ง่ายมาก โรคทางกายอย่างหัวใจหรือเบาหวาน ตรวจแล้วเห็นเลยว่าตรงไหนผิดปกติ แต่เราไม่สามารถเอาทุกคนไปสแกนสมองแล้วชี้ได้ว่าจุดนี้แหละคือสาเหตุ

อีกเรื่องคือความชัดของต้นเหตุ ถ้านั่งตากแอร์เย็นๆ ทั้งวันแล้วเป็นหวัด เรารู้ทันทีว่าต้องเปลี่ยนอะไร หยิบเสื้อคลุมมาใส่ก็จบ แต่ของข้างในไม่ได้ชี้ให้เห็นง่ายขนาดนั้น กว่าจะเจอว่าต้นทางอยู่ตรงไหนก็ใช้เวลาไปแล้วไม่รู้เท่าไหร่

ในตอนนี้ยังพูดถึงอีกอย่างที่ทำให้มันยืดออกไปอีก คือแผลเก่ามักทิ้งประโยคไว้กับเราว่าฉันจะไม่เจอแบบนี้อีกแล้ว พอวันหนึ่งมันวนกลับมาจริง ความเจ็บก็แรงกว่าครั้งก่อน

กินยาแล้วทำไมยังไม่หายสักที

ทีมงานเล่าไว้ว่าการรักษาเรื่องนี้ตั้งอยู่บนสามขา ยาเป็นขาหนึ่ง สภาพแวดล้อมรอบตัวเป็นอีกขา และจิตใจของเราเองเป็นขาสุดท้าย ยาช่วยประคองให้เราพอไปต่อได้ แต่จุดที่ทำให้เป็นตั้งแต่แรกอาจจะยังไม่ได้ถูกคลี่ออกเลย

นี่คือเหตุผลที่บางคนดีขึ้นแล้วกลับมาเป็นอีก ไม่ใช่เพราะรักษาไม่ได้ผล แต่เพราะกลับไปอยู่ในที่เดิมที่ทำให้เป็น

แบบไหนถึงเรียกว่าควรไปหาหมอแล้ว

สัญญาณที่ในรายการยกมาคืออารมณ์ที่เปลี่ยนไปจนกระทบการใช้ชีวิต กระทบคนรอบตัว และเป็นต่อเนื่องเกินสองสัปดาห์ อีกทางหนึ่งที่เขาแนะนำคือฟังเสียงสะท้อนจากคนใกล้ตัว เพราะส่วนใหญ่เจ้าตัวจะไม่รู้

ไปคิดว่าแค่นิสัยเปลี่ยน แค่เครียด แค่ช่วงนี้เป็นแบบนี้เอง

ตรงนี้ในตอนย้ำไว้ชัดว่าคนที่บอกได้ว่าเราเป็นอะไรคือจิตแพทย์เท่านั้น เศร้ามาสองสัปดาห์ไม่ได้แปลว่าเรานิยามตัวเองได้แล้ว และเราก็ไปตัดสินคนอื่นแทนไม่ได้เหมือนกัน สิ่งที่ทำได้คือบอกเขาว่าช่วงนี้ดูเปลี่ยนไปนะ ลองไปคุยกับผู้เชี่ยวชาญดูไหม

ส่วนคนที่ลังเลเพราะรู้สึกว่าตัวเองยังไม่ได้เป็นอะไร ในตอนนี้ยกคำของจิตแพทย์ที่เคยมาออกรายการมาว่าไม่ต้องรอให้เป็นอะไรก่อนก็ได้

เรามีใบหน้า เราก็ไปทำหน้าได้ จิตใจเราก็อยากไปพบผู้เชี่ยวชาญทางด้านจิตใจบ้าง ก็ไม่แปลกอะไร

ทีมงานเติมไว้ตรงๆ ด้วยว่าไปครั้งแรกอาจจะยังไม่รู้สึกว่าได้อะไร เรื่องนี้อาศัยความสม่ำเสมอ และค่าใช้จ่ายก็เป็นข้อจำกัดจริงของหลายคน เขาไม่ได้ทำเป็นมองไม่เห็นตรงนั้น

ยอมรับได้ไวแล้วจะเจ็บน้อยลงไหม

คำถามนี้ถูกโยนกันไปมาในตอน แล้วคำตอบก็ไม่ได้สวยงามอย่างที่หลายคนอยากได้ยิน

ยอมรับได้ไว แต่ไม่ใช่ว่าการเจ็บมันจะหายไปทันที

คนหนึ่งในวงบอกว่าตัวเองเป็นคนยอมรับได้เร็ว แต่ก็ยังอยากรู้สึกเจ็บอยู่ดี เพราะความเจ็บนั่นแหละคือวิธีที่เธอใช้จำและใช้เรียนรู้ อีกคนมองว่าความเร็วในการยอมรับเป็นของที่ค่อยๆ

ได้มาจากการผ่านเรื่องที่หนึ่ง เรื่องที่สอง เรื่องที่สาม ไม่ใช่ทักษะที่ใครจะฝึกให้เสร็จในวันเดียว

แล้วถ้าคนรอบตัวยังมองว่าเป็นเรื่องผิดปกติ

ในตอนตอบเรื่องนี้สั้นและตรง ความคิดของคนอื่นเป็นของเขา เราไปเปลี่ยนให้ไม่ได้ และคนที่จ่ายค่ารักษากับคนที่ต้องอยู่กับใจดวงนี้ต่อก็คือเราเอง

ฟังฉบับเต็มจากรายการ

สองช่วงที่บทความนี้ไม่ได้เก็บมา อันแรกคือภาวะตรงข้ามกัน คนที่เชื่อว่าตัวเองป่วยแม้หมอจะบอกว่าไม่เป็นอะไร แล้วก็เปลี่ยนหมอไปเรื่อยๆ อันที่สองคือประโยคที่เขาฝากไว้ตอนท้าย

ว่าคำว่าหายในเรื่องนี้อาจจะแปลว่าคุมอาการได้ดีขึ้นและใช้ชีวิตได้ดีขึ้น มากกว่าจะแปลว่าจบแล้วไม่กลับมาอีก

ลองย้อนดูสองสัปดาห์ที่ผ่านมาว่าตัวเองเป็นยังไงบ้าง จดไว้สั้นๆ ก็ได้ แล้วเอาสิ่งที่จดไปเล่าให้คนที่ประเมินได้ฟัง บทความนี้ไม่ใช่การวินิจฉัยและไม่ได้แทนความเห็นของแพทย์ ถ้าช่วงนี้หนัก

จนไม่ไหว สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง รับสายอยู่ ไม่ต้องรอให้ถึงที่สุดก่อน